Vakartikel evenwicht
Duizeligheid en de ziekte van MénièreWat middenoor en hoofdbalans ermee te maken hebben
Draait alles, deint de grond, voelt je hoofd als in watten? Hier lees je welke vormen van duizeligheid er zijn, wanneer duizeligheid een noodgeval is, wat de ziekte van Ménière kenmerkt en waarom middenoor en hoofdbalans volgens ons bij het evenwicht horen.
Herken je dit?
De grond deint, en niemand vindt iets?
Wat geldt voor jou?
Tik aan wat voor jou geldt.
Duizeligheid heeft veel oorzaken, en sommige daarvan zijn ernstig. Nieuwe, hevige of aanhoudende duizeligheid moet daarom door een arts worden onderzocht. Is iets bedreigends uitgesloten, dan loont het volgens ons om naar middenoor, nek en hoofdbalans te kijken. Deze functies zijn te trainen.
Wanneer duizeligheid een noodgeval isWat het middenoor ermee te maken heeftHet belangrijkste in het kort
- Duizeligheid komt vaak voor. In een Duits bevolkingsonderzoek had bijna een op de vier volwassenen in het afgelopen jaar matige of ernstige duizeligheid. De oorzaken lopen uiteen van onschuldige positieduizeligheid tot een beroerte.
- Plotselinge duizeligheid met verlamming, spraak- of zichtstoornissen, hevige hoofdpijn of onzeker lopen is een noodgeval. Bel dan het alarmnummer 112.
- Evenwicht ontstaat uit de meldingen van binnenoor, nek en ogen. Volgens ons spelen de drukvereffening in het middenoor en de hoofdbalans daarbij een rol, en beide hangen af van de basisfuncties ademhaling, slikken en hoofdbalans. Als je deze logica volgt, kan de training de voorwaarden scheppen dat duizeligheid kan verbeteren, voor zover die met dit samenspel samenhangt.
Video
Duizeligheid: oorzaken herkennen, functies trainen
Das Video lädt erst nach dem Klick. Dann werden Daten an YouTube (Google) übertragen.
Plaatsbepaling
Duizeligheid: vaak, belastend, vaak onverklaard
Duizeligheid na de draaimolen, na te snel opstaan of na een glaasje te veel kent bijna iedereen. Bij veel mensen blijft het echter geen uitzondering.
Duizeligheid is geen op zichzelf staande ziekte, maar een klachtenbeeld met veel mogelijke oorzaken. Mensen beschrijven het heel verschillend: als draaiduizeligheid zoals in een draaimolen, als zwaaiduizeligheid zoals op een boot, als korte positieduizeligheid bij het omdraaien in bed of als licht gevoel in het hoofd, waarbij het hoofd als in watten zit. Deze beschrijving is belangrijk voor het onderzoek, want elke vorm wijst in een andere richting.
van de volwassenen hadden in de afgelopen twaalf maanden matige of ernstige duizeligheid, onderzocht bij 4.869 mensen in Duitsland1
hadden duizeligheid die uitging van het evenwichtsorgaan in het binnenoor1
van de mensen met duizeligheid vanuit het evenwichtsorgaan noemden een diagnose die daar niet bij paste1
Duizeligheid wordt dus niet zelden verkeerd ingeschat. Daarbij komen de gevallen waarin de onderzoeken niets opvallends laten zien.
Juist daar loont het om het evenwicht als systeem te bekijken. Het is een rekenprestatie van de hersenen, en die hangt van meer af dan alleen het binnenoor.
Veiligheid
Wanneer duizeligheid een noodgeval is
Verreweg de meeste aanvallen van duizeligheid zijn niet gevaarlijk. Enkele wel, en die moet je herkennen.
Bel zonder aarzelen het alarmnummer 112 als duizeligheid plotseling optreedt en er een van deze signalen bij komt: verlamming, zwakte of gevoelloosheid aan één lichaamshelft, een hangende mondhoek, onduidelijke spraak of moeite met woorden vinden, dubbelzien of plotselinge zichtstoornissen, een hevige, ongewone hoofdpijn, je kunt niet meer stevig staan of lopen, sufheid tot bewusteloosheid, pijn op de borst of hartkloppingen. Dat kunnen tekenen zijn van een beroerte of een hart- en vaatprobleem. Wacht niet af of het vanzelf beter wordt.
Alarmnummer 112
Duizeligheid met een van de waarschuwingssignalen hierboven, een eerste hevige, aanhoudende duizeligheid waarbij je niet meer kunt lopen, of duizeligheid na een val op je hoofd.
Nog dezelfde dag
Plotseling slechter horen aan één oor, met of zonder duizeligheid. Met plotselinge doofheid ga je snel naar een kno-arts.
Op korte termijn laten onderzoeken
Terugkerende aanvallen, duizeligheid met oorsuizen of drukgevoel in het oor, na een nieuw medicijn of dagenlang aanhoudend.
van de mensen ouder dan 44 jaar die in een Amerikaans bevolkingsonderzoek met duizeligheid of onzeker lopen op de spoedeisende hulp kwamen, hadden een beroerte of een voorbijgaande doorbloedingsstoornis in de hersenen, 53 van 1.6662
was het als de duizeligheid zonder enig ander neurologisch teken optrad2
Een beroerte is bij duizeligheid dus zeldzaam, maar ze komt voor, en ze verraadt zich meestal door bijkomende tekenen. Let daarom op wat er verder bij komt. Is iets ernstigs uitgesloten, dan is de vraag niet langer of de duizeligheid gevaarlijk is, maar wat je evenwicht op de lange duur verstoort.
Vormen van duizeligheid
De meest voorkomende vormen in een overzicht
Achter het woord duizeligheid gaan heel verschillende processen schuil. De indeling helpt om het juiste onderzoek te vinden.
Goedaardige houdingsduizeligheid
Korte, hevige draaiduizeligheidsaanvallen bij het gaan liggen of omdraaien in bed. De oorzaak zijn piepkleine kristallen die in een halfcirkelvormig kanaal terecht zijn gekomen.
Uitval van een evenwichtsorgaan
Plotselinge, dagenlange draaiduizeligheid met misselijkheid, vaak na een infectie. Men spreekt van neuritis vestibularis. Een arts moet dit onderscheiden van een beroerte.
Ziekte van Ménière
Terugkerende aanvallen van draaiduizeligheid die uren duren, met aan één oor wisselend gehoor, oorsuizen en een drukgevoel.
Centrale duizeligheid
De duizeligheid ontstaat in de hersenen zelf, bijvoorbeeld bij doorbloedingsstoornissen, bij vestibulaire migraine of bij aandoeningen van de kleine hersenen.
Bloedsomloop en stofwisseling
Zwart voor de ogen bij het opstaan, een licht gevoel in het hoofd bij lage bloeddruk, een te lage bloedsuiker, bloedarmoede of door medicijnen.
Functionele duizeligheid
Aanhoudend wankelen of een licht gevoel in het hoofd, sterker bij staan en in een drukke omgeving. Vakterm PPPD: de hersenen blijven vasthouden aan een alarmstand.
Bij het onderzoek letten artsen vooral op schokkende oogbewegingen, de nystagmus. Die verraadt of de stoornis in het evenwichtsorgaan, in de zenuw of in de hersenen zit. Blijft er na alle tests geen duidelijke oorzaak over, dan is de duizeligheid niet ingebeeld. De stoornis ligt dan alleen niet in één enkel orgaan dat zich gericht laat onderzoeken.
Hoe voelt jouw duizeligheid het meest aan?
Evenwicht
Drie zintuigen, één berekening
De hersenen kunnen niet rechtstreeks zien waar je lichaam zich in de ruimte bevindt. Ze berekenen het uit drie bronnen.
Binnenoor
Het evenwichtsorgaan ligt naast het slakkenhuis. Drie halfcirkelvormige kanalen melden draaiingen, twee kleine organen met kristallen melden kanteling en versnelling. Samen geven ze de stand van het hoofd ten opzichte van de zwaartekracht door.
Nek
Rekreceptoren in de spieren en gewrichten van de bovenste halswervelkolom melden hoe het hoofd op de romp staat.
Ogen
De horizon, verticale randen en de omgeving die tijdens het lopen voorbijtrekt laten zien waar de wereld ligt ten opzichte van je blik.
Als een navigatiesysteem met drie plaatsbepalingen
Stel je een navigatiesysteem voor dat zijn positie bepaalt uit satelliet, wielsensor en kompas. Komen ze allemaal overeen, dan toont het rustig de weg. Levert één bron verkeerde waarden, dan springt de pijl. Zo vergaat het ook het evenwicht: duizeligheid ontstaat dan niet door een kapot onderdeel, maar door meldingen die niet bij elkaar passen.
Hoe nauw binnenoor en nek met elkaar worden verrekend, liet in 2025 een onderzoeksgroep van de Johns Hopkins University in Baltimore zien. In een gebied van de kleine hersenen verwerkte het merendeel van de zenuwcellen die op evenwichtsprikkels reageerden tegelijk meldingen uit de nek. Veranderden de onderzoekers de stand van het hoofd ten opzichte van de romp, dan pasten dezelfde cellen hun reactie aan3. De metingen zijn gedaan bij resusapen. De richting is toch duidelijk: de stand van het hoofd telt mee in de evenwichtsberekening.
Duizeligheid is volgens ons vaak een tegenstrijdigheid tussen de zintuigen, geen defect van één enkel orgaan.Daarom is het niet genoeg om alleen naar het oor of alleen naar de nek te kijken. Evenwicht is een gezamenlijke prestatie.
Waarom maakt duizeligheid misselijk? Volgens een hypothese van Michel Treisman uit 1977 interpreteert het braakcentrum in de hersenstam tegenstrijdige zintuiglijke meldingen als een mogelijke vergiftiging, omdat veel zenuwgiffen precies deze afstemming verstoren4. Bij zeeziekte en bij veel vormen van duizeligheid is dat vals alarm.
Ziekte van Ménière
Ziekte van Ménière: duizeligheid, oor en gehoor tijdens een aanval
Bij de ziekte van Ménière komen evenwicht en gehoor samen. De aanvallen komen vaak zonder waarschuwing en hebben een grote invloed op het dagelijks leven.
Sinds 2015 zijn er gezamenlijke diagnostische criteria van meerdere internationale wetenschappelijke verenigingen. Voor een vastgestelde ziekte van Ménière moeten herhaalde aanvallen van draaiduizeligheid optreden, samen met binnenoorslechthorendheid in het lage tot middelste toonbereik. Daarbij komen aan het getroffen oor wisselende klachten: slechter horen, oorsuizen of een gevoel van druk en volheid. Een aanval duurt volgens deze criteria tussen 20 minuten en 12 uur5.
met de ziekte van Ménière namen deel aan de Duitse BEMED-studie. Ze kregen negen maanden lang betahistine in twee doseringen of een placebo6
minder aanvallen hadden de deelnemers in de observatieperiode gemiddeld, en wel in alle drie de groepen. Tussen de groepen was er geen verschil6
Als basis geldt een ophoping van binnenoorvocht, de endolymfatische hydrops, waarvan de oorzaak onbekend is. De BEMED-studie laat zien hoe moeilijk de ziekte te beoordelen is: de aanvallen werden ook zonder werkzame stof minder vaak. Placebo-effect, natuurlijk beloop en schommelingen zijn volgens de auteurs zonder onbehandelde controlegroep niet van elkaar te scheiden.
De training van de basisfuncties is te combineren met een kno- of neurologische behandeling.
Middenoor
Drukvereffening en evenwicht
Middenoor en binnenoor liggen wand aan wand. Wat er in het met lucht gevulde middenoor gebeurt, blijft voor het met vocht gevulde binnenoor niet verborgen.
Tussen middenoor en binnenoor liggen twee kleine, met vliezen afgesloten openingen, het ovale en het ronde venster. Via deze vensters komen geluid en drukveranderingen in het binnenoor. Het middenoor wordt belucht via de buis van Eustachius, die bij het slikken kort opengaat. Meer hierover in het artikel Oordruk en drukvereffening.
Slikken
Het zachte gehemelte gaat omhoog, zijn spieren trekken de buis van Eustachius open.
Beluchting
Lucht vereffent de druk tussen neus-keelholte en middenoor.
Vensters naar het binnenoor
Het ovale en ronde venster geven drukverschillen door aan het vocht van het binnenoor.
Evenwichtsorgaan
Verandert de druk aan beide kanten ongelijk, dan kan het evenwichtsorgaan meldingen sturen die niet bij de beweging passen.
van 63 ervaren sportduikers kenden de drukduizeligheid bij het duiken, de alternobare vertigo7
van de vrouwelijke duikers had er last van, maar slechts 15 % van de mannelijke duikers. Vrouwen hadden in de duikpolikliniek van de auteurs vaker problemen met de drukvereffening7
Alternobare vertigo ontstaat wanneer de druk in beide middenoren ongelijk verandert. Naast het geslacht onderscheidde de getroffenen maar één ding: eerdere problemen met de drukvereffening. Een ongelijk belucht middenoor kan dus het evenwicht verstoren.
Ook bij de ziekte van Ménière is de buis van Eustachius onderzocht. In Malmö mat een onderzoeksgroep de druk rechtstreeks in het middenoor. 15 van de 21 mensen met actieve ziekte van Ménière konden een kunstmatig opgewekte over- of onderdruk niet door slikken vereffenen, alle 20 gezonde deelnemers konden dat wel8. De auteurs achten het mogelijk dat zulke drukafwijkingen het binnenoorvocht en daarmee de klachten beïnvloeden.
Pleit ervoor
In Tokio had een op de vier onderzochte mensen met de ziekte van Ménière een verstoorde buis van Eustachius, en het gehoor hing samen met de meetwaarden daarvan9.
Pleit ertegen
In een oudere Amerikaanse analyse van 341 gevallen kwam een verstoorde buis van Eustachius niet vaker voor dan bij binnenoorslechthorendheid met een andere oorzaak10.
Druk van buitenaf
Apparaten die via een trommelvliesbuisje drukimpulsen in het middenoor geven, lieten in een Cochrane-overzicht met vijf studies geen aangetoond nut zien, het gehoor was met apparaat iets slechter11.
Een bewijs dat een zwakke beluchting Ménière-aanvallen uitlokt, is dat niet. De bevindingen laten wel zien dat middenoor en evenwicht samenhangen en dat een goed werkende drukvereffening geen bijzaak is. Volgens ons ligt de sleutel niet in het van buitenaf toevoeren van druk. Hij ligt erin dat het lichaam zijn middenoor zelf belucht, bij vele honderden tot duizend keer slikken per dag.
Nek en hoofdbalans
De nek als evenwichtszintuig
De kleine spieren tussen achterhoofd en bovenste halswervelkolom houden het hoofd niet alleen vast. Ze meten voortdurend hoe het staat.
per gram spier heeft de onderste schuine hoofdspier onder het achterhoofd. Spierspoeltjes zijn ingebouwde lengtemeters12
per gram zijn het er in de grote monnikskapspier, die je voelt bij een stijve nek12
Deze korte, diepe nekspieren zijn meetsensoren, geen krachtpatsers. Hun meldingen komen in de hersenstam samen met die van het evenwichtsorgaan.
Schuift het hoofd blijvend naar voren, bijvoorbeeld achter het beeldscherm, dan moeten ze voortdurend houdwerk verrichten. Volgens ons verschuift daarbij het nulpunt van waaruit ze meten. Binnenoor en nek melden dan verschillende dingen, en de hersenen moeten voortdurend bijrekenen.
Het hoofd schuift naar voren
Achter het beeldscherm, op de telefoon, bij veel mensen al sinds de kindertijd samen met mondademhaling.
De nekspieren houden voortdurend vast
De kleine spieren onder het achterhoofd werken tegen het gewicht van het hoofd in.
Het meetpunt verschuift
Hun meldingen passen niet meer bij die uit het binnenoor.
De hersenen rekenen bij
Zolang de reserve toereikend is, merk je weinig. Bij stress of een infectie slaat het om.
Duizeligheid en onzekerheid
Een licht gevoel in het hoofd bij het opstaan, onzekerheid in het donker, een wiebelig gevoel bij het lopen.
Vakmensen spreken van cervicogene duizeligheid. Die is beschreven, maar als apart ziektebeeld omstreden, omdat eenduidige criteria ontbreken. Een overzicht uit Antwerpen analyseerde 13 studies met 898 betrokkenen. Manuele therapie verminderde duizeligheid, nek- en evenwichtsklachten met matig zeker bewijs, gecombineerd met oefeningen nog sterker, hier echter met zeer onzeker bewijs13. Meer over de nek lees je in het artikel Nek en rug.
Deze keten is ons model, geen bevinding voor het individuele geval. Blijft duizeligheid bestaan zonder bevinding in het binnenoor, dan ligt de oorzaak volgens ons in de regel niet in de nek alleen, maar in het samenspel van ademhaling, slikken en hoofdbalans.
De triade
Ademhaling, slikken en hoofdbalans: een samenspel
Duizeligheid komt zelden alleen. Veel mensen die ermee te maken hebben, kennen daarnaast oorsuizen, oordruk, nek- of kaakklachten.
Deze klachten worden vaak afzonderlijk behandeld, bij de kno-arts, in de neurologie, bij de fysiotherapeut of bij de tandarts. Volgens ons hebben veel ervan een gemeenschappelijk uitgangspunt: het samenspel van ademhaling, slikken en hoofdbalans.
De afbeelding uit ons model laat zien hoe nauw nek, mond en keel, neus en zenuwstelsel met elkaar verweven zijn. Duizeligheid staat daarin naast tinnitus, kaakgewricht en nek.
Ademhaling
Bij neusademhaling met gesloten lippen stroomt er lucht door de neus-keelholte, daar mondt de buis van Eustachius uit. Bij mondademhaling zakt de tong omlaag, en het hoofd schuift vaak naar voren.
Slikken
Een correcte slik vanuit de referentiepositie van de tong met kort tandcontact tilt het zachte gehemelte krachtig op en geeft de buis van Eustachius de gelegenheid om open te gaan.
Hoofdbalans
Staat het hoofd in balans boven de wervelkolom, dan werken de nekspieren als meetsensoren in plaats van als permanente vasthouders, en melden binnenoor en nek overeenkomstige informatie.
Ook in de hersenstam liggen deze functies dicht bij elkaar. Bij ratten lopen zenuwcellen van de evenwichtskernen rechtstreeks naar een schakelkern die ademhaling, hartslag en bloeddruk mee aanstuurt14. Wie één functie verandert, verandert de andere mee. Daarom trainen we ze samen.
Meer hierover in de artikelen over de referentiepositie van de tong, over slikken en over de nervus vagus.
Behandelingen
Wat de geneeskunde aanbiedt
Voor veel vormen van duizeligheid bestaan werkzame behandelingen. Opvallend is hoe goed actieve methoden daarbij scoren.
van de behandelden was na de Epley-manoeuvre bij houdingsduizeligheid klachtenvrij, tegenover 21 % na een schijnbehandeling, in vijf studies met 273 personen15
bedroeg volgens hetzelfde Cochrane-overzicht het terugvalpercentage na de behandeling15
Bij de Epley-manoeuvre wordt het hoofd in een vaste volgorde gepositioneerd, zodat de verdwaalde kristallen het halfcirkelvormige kanaal weer verlaten. Het terugvalpercentage laat echter ook zien: de manoeuvre ruimt de kristallen op. Waarom ze loskomen, beantwoordt ze niet.
Over evenwichtstraining, de vestibulaire revalidatie, bestaat een Cochrane-overzicht met 39 studies en 2.441 mensen met een eenzijdig verstoord evenwichtsorgaan. De oefeningen verminderden de duizeligheid duidelijk vergeleken met geen behandeling, bijwerkingen werden niet gemeld16. De hersenen kunnen een verstoorde evenwichtsberekening opnieuw leren als ze worden uitgedaagd.
Het symptoom dempen
- Medicijnen tegen duizeligheid en misselijkheid in de acute fase
- Doorbloedingsbevorderende of plantaardige middelen
- Middelen ter voorkoming van Ménière-aanvallen
De functie trainen
- Repositiemanoeuvres bij houdingsduizeligheid
- Evenwichtstraining na uitval van een evenwichtsorgaan
- Nek en hoofdbalans actief erbij betrekken
- Ademhaling, slikken en hoofdbalans als gezamenlijk patroon oefenen
Medicijnen tegen duizeligheid en misselijkheid, vooral antihistaminica en anticholinergica, dempen het symptoom en zijn bedoeld voor de acute fase. De oorzaak veranderen ze niet, en ze kunnen de compensatie door de hersenen vertragen in plaats van bevorderen17. Daarom zijn ze geen blijvende metgezel. De evenwichtstraining is bij veel vormen de weg die de hersenen zelf leren. Voorgeschreven middelen stop je daarbij niet op eigen houtje.
Deze studies onderzoeken niet de FaceFormer. Ze laten wel het principe zien waarop ook onze aanpak berust: evenwicht is leerbaar, en nauwkeurig herhaalde training verandert het. Ons eigen onderzoek plaatsen we in context op de pagina Studies en wetenschap.
Training
Hoofdbalans en slikken trainen
Onze aanpak begint daar waar ademhaling, slikken en hoofdbalans samenkomen, in plaats van bij één enkel symptoom.
De training grijpt volgens ons aan bij de mechanismen die beluchting en drukvereffening van het middenoor aansturen: slikken, zacht gehemelte, neusademhaling en hoofdbalans. Als je deze logica volgt, kan ze de voorwaarden scheppen dat duizeligheid en oordruk kunnen verbeteren, voor zover die met dit samenspel samenhangen. Je moet volhouden, het kan de moeite waard zijn.
Bij de FaceFormer-training ligt de FaceFormer in het mondvoorhof, achter de lippen en vóór de tanden. In de basisoefening houd je hem vast met je lippen, de tong ligt in haar referentiepositie tegen het gehemelte, je ademt door de neus, bijt kort op elkaar en slikt. Zo oefen je neusademhaling, een krachtige slik waarbij het zachte gehemelte omhooggaat, en een rechtopstaande hoofdbalans in één beweging.
De film toont de hoofdbalans-rotatie uit module 8. Die komt bij de basistraining, in module 9 aangevuld met de ademhaling, bij voorkeur in overleg met een praktijk.
Langzaam in plaats van ver
Draai je hoofd gelijkmatig en zonder zwaai. Word je bij het draaien duizelig, draai dan langzamer en minder ver. Houdt het gevoel aan, onderbreek de oefening dan.
Niet tijdens een aanval
Tijdens een acute duizeligheids- of Ménière-aanval train je niet. Je begint weer als die is weggeëbd.
Drukoefeningen overleggen
De AirFlip uit module 11 werkt met drukwisselingen in de keel. Bij de ziekte van Ménière, na plotselinge doofheid of met trommelvliesbuisjes bespreek je hem vooraf met je kno-arts.
- Vanaf dag 1
Basisoefening
Drie keer per dag een paar minuten met de FaceFormer ZERO, begeleid door de gratis app.
- Vanaf ongeveer week 3
Trekoefening en nacht
De trekoefening komt erbij. ’s Nachts draag je de ZERO zodra de basisoefening goed zit.
- Na enkele weken
Overstap op de ONE
Overdag train je met de FaceFormer ONE. Die is even groot en heeft dezelfde vorm als de ZERO, alleen van steviger materiaal.
- Als de basistraining goed zit
Hoofdbalans-rotatie
Module 8 komt erbij, later module 9 met de ademhaling.
- Over maanden
Het patroon verloopt vanzelf
Tot de nieuwe verlopen zonder nadenken gaan, rekent de oefenhandleiding op zes tot twaalf maanden.
De training vervangt het onderzoek naar je duizeligheid niet. Heb je aanleg voor duizeligheid, oefen dan in het begin zittend. Alle modules vind je op de oefenpagina’s, meer over verloop en duur van de therapie op een eigen pagina.
Vragen
Veel gevraagd
Wat kan duizeligheid veroorzaken?
Losgeraakte kristallen in het evenwichtsorgaan, een ontsteking van de evenwichtszenuw, de ziekte van Ménière, doorbloedingsstoornissen, migraine, lage bloeddruk, medicijnen of een aanhoudende tegenstrijdigheid tussen binnenoor, nek en ogen. Welke vorm het is, moet een arts onderzoeken. Bij onverklaarde duizeligheid loont het volgens ons om naar middenoor, nek en hoofdbalans te kijken.
Wanneer is duizeligheid gevaarlijk?
Als ze plotseling optreedt en er waarschuwingssignalen bij komen: verlamming of gevoelloosheid aan één lichaamshelft, een hangende mondhoek, spraak- of zichtstoornissen, hevige hoofdpijn, niet kunnen staan of lopen, pijn op de borst of een verminderd bewustzijn. Bel dan zonder aarzelen het alarmnummer 112. Plotseling slechter horen aan één oor hoort nog dezelfde dag bij een kno-arts.
Wat is de ziekte van Ménière?
Een aandoening van het binnenoor met terugkerende aanvallen van draaiduizeligheid die 20 minuten tot 12 uur duren. Daarbij komen aan één oor wisselend gehoor, oorsuizen en een gevoel van druk. Als basis geldt een ophoping van binnenoorvloeistof waarvan de oorzaak onbekend is. De diagnose stelt de kno-arts.
Kan duizeligheid uit de nek komen?
De diepe nekspieren zijn dicht bezet met sensoren; hun signalen gaan mee in de evenwichtsberekening. Men spreekt van cervicogene duizeligheid, die beschreven is maar niet eenduidig gedefinieerd. Eerst moeten andere oorzaken uitgesloten zijn.
Helpen medicijnen tegen duizeligheid?
Ze dempen duizeligheid en misselijkheid en zijn bedoeld voor de acute fase. De oorzaak veranderen ze niet. Middelen die het evenwichtsorgaan dempen, vooral antihistaminica en anticholinergica, kunnen bovendien de aanpassing van de hersenen vertragen. Daarom zijn ze geen blijvende metgezel. Op den duur leren de hersenen via training een verstoorde evenwichtsberekening opnieuw in te stellen.
Welke oefeningen helpen bij duizeligheid?
Dat hangt af van de vorm: repositiemanoeuvres bij positieduizeligheid, evenwichtstraining na uitval van een evenwichtsorgaan, beide na een diagnose door een arts. In de FaceFormer-training oefen je ademhaling, slikken en hoofdbalans in één beweging, daarbij de hoofdbalans-rotatie uit module 8. Hoe snel er iets verandert, verschilt.
Kan ik met de ziekte van Ménière de FaceFormer-training doen?
De training van de basisfuncties is te combineren met de behandeling door de kno-arts. Tijdens een aanval pauzeer je. De AirFlip uit module 11, die met drukwisselingen werkt, bespreek je vooraf met je kno-arts. Voorgeschreven medicijnen stop je niet op eigen houtje.
Meer over dit onderwerp
Meer artikelen uit de kennisbank
Alle onderwerpen in een overzicht
Hoe verder
Bronnen
- Neuhauser HK, Radtke A, von Brevern M, Lezius F, Feldmann M, Lempert T (2008). Burden of dizziness and vertigo in the community. Archives of Internal Medicine 168(19):2118-2124. PMID 18955641. Bron
- Kerber KA, Brown DL, Lisabeth LD, Smith MA, Morgenstern LB (2006). Stroke among patients with dizziness, vertigo, and imbalance in the emergency department: a population-based study. Stroke 37(10):2484-2487. PMID 16946161. Bron
- Mildren RL, Gómez LJ, Cullen KE (2025). Convergence of vestibular and proprioceptive signals in the cerebellar nodulus/uvula enhances the encoding of self-motion in primates. Current Biology 35(3):468-482.e3. PMID 39793564. Bron
- Treisman M (1977). Motion sickness: an evolutionary hypothesis. Science 197(4302):493-495. PMID 301659. Bron
- Lopez-Escamez JA, Carey J, Chung WH, Goebel JA, Magnusson M, Mandalà M, Newman-Toker DE, Strupp M, Suzuki M, Trabalzini F, Bisdorff A (2015). Diagnostic criteria for Menière’s disease. Journal of Vestibular Research 25(1):1-7. PMID 25882471. Bron
- Adrion C, Fischer CS, Wagner J, Gürkov R, Mansmann U, Strupp M; BEMED Study Group (2016). Efficacy and safety of betahistine treatment in patients with Meniere’s disease: primary results of a long term, multicentre, double blind, randomised, placebo controlled, dose defining trial (BEMED trial). BMJ 352:h6816. PMID 26797774. Bron
- Klingmann C, Knauth M, Praetorius M, Plinkert PK (2006). Alternobaric vertigo: really a hazard? Otology and Neurotology 27(8):1120-1125. PMID 17130801. Bron
- Brattmo M, Tideholm B, Carlborg B (2012). Inadequate opening capacity of the eustachian tube in Meniere’s disease. Acta Oto-Laryngologica 132(3):255-260. PMID 22201512. Bron
- Kitajima N, Watanabe Y, Suzuki M (2011). Eustachian tube function in patients with Meniere’s disease. Auris Nasus Larynx 38(2):215-219. PMID 21036498. Bron
- Forquer BD, Brackmann DE (1980). Eustachian tube dysfunction and Meniere’s disease: a report of 341 cases. American Journal of Otology 1(3):160-162. PMID 7457579. Bron
- van Sonsbeek S, Pullens B, van Benthem PP (2015). Positive pressure therapy for Ménière’s disease or syndrome. Cochrane Database of Systematic Reviews 2015(3):CD008419. PMID 25756795. Bron
- Sung YH (2022). Suboccipital Muscles, Forward Head Posture, and Cervicogenic Dizziness. Medicina (Kaunas) 58(12):1791. PMID 36556992. Bron
- De Vestel C, Vereeck L, Reid SA, Van Rompaey V, Lemmens J, De Hertogh W (2022). Systematic review and meta-analysis of the therapeutic management of patients with cervicogenic dizziness. Journal of Manual and Manipulative Therapy 30(5):273-283. PMID 35383538. Bron
- Gagliuso AH, Chapman EK, Martinelli GP, Holstein GR (2019). Vestibular neurons with direct projections to the solitary nucleus in the rat. Journal of Neurophysiology 122(2):512-524. PMID 31166818. Bron
- Hilton MP, Pinder DK (2014). The Epley (canalith repositioning) manoeuvre for benign paroxysmal positional vertigo. Cochrane Database of Systematic Reviews 2014(12):CD003162. PMID 25485940. Bron
- McDonnell MN, Hillier SL (2015). Vestibular rehabilitation for unilateral peripheral vestibular dysfunction. Cochrane Database of Systematic Reviews 1:CD005397. PMID 25581507. Bron
- Rascol O, Hain TC, Brefel C, Benazet M, Clanet M, Montastruc JL (1995). Antivertigo medications and drug-induced vertigo. A pharmacological review. Drugs 50(5):777-791. PMID 8586026. Bron
Aan de slag
Klaar voor de training?
De gratis FaceFormer-app begeleidt de basisoefeningen, telt mee en herinnert je aan de sessies. Desgewenst begeleidt een praktijk uit het behandelaarsoverzicht je.
FaceFormer ZERO + ONE
Beide materiaalhardheden voor de start, dag en nacht. De set voor volwassenen.
FaceFormer ZERO
De zachtere FaceFormer voor de start, voor kinderen en voor de nacht.
FaceFormer ZERO kinderset
ZERO met hygiënebox, pluchen tasje en succesboekje met stempel.
De FaceFormer-training is erop gericht de basisfuncties ademhaling, slikken en hoofdbalans met mondsluiting en referentiepositie van de tong weer fysiologisch af te stellen, en schept daarmee de voorwaarde waardoor klachten kunnen verbeteren. Het vervangt geen onderzoek door een arts. Behandelaars bij jou in de buurt vind je in het behandelaarsoverzicht.
