Boekpresentatie
Manual zur MethodikHet werkboek bij de FaceFormer-therapie
Klaus en Sabine Berndsen beschrijven in dit boek waarom ademhaling, slikken en hoofdbalans bij elkaar horen en hoe ze te trainen zijn. Hier lees je voor wie het handboek bedoeld is, wat erin staat en hoe het zich verhoudt tot het komende boek “Trust the Triad” en tot de studies.
Het belangrijkste in het kort
- Het Manual zur Methodik van Dr. Klaus-Jürgen Berndsen en Sabine Berndsen is het werkboek van de FaceFormer-therapie, met model, oefenmodules, trainingsschema en onderzoeksformulier. De training grijpt volgens ons aan op het niveau van de oorzaken, bij ademhaling, slikken en hoofdbalans, niet bij het afzonderlijke symptoom.
- Het richt zich vooral op professionals uit de logopedie, orthodontie, tandheelkunde en fysiotherapie, maar is ook geschikt voor gebruikers die hun training willen begrijpen.
- Voor de training zelf is het boek geen voorwaarde. Het standaardwerk “Trust the Triad” is in voorbereiding, de stand van het onderzoek staat op een eigen pagina.
Het boek
Manual zur Methodik: het werkboek van de methode
Wie de FaceFormer-therapie niet alleen wil toepassen, maar ook wil begrijpen en begeleiden, vindt in het Manual zur Methodik de basis.
Het boek “FaceFormer Trainings-Therapie, Manual zur Methodik” beschrijft de FaceFormer-therapie als training van de basisfuncties ademhaling, slikken en hoofdbalans. Het verbindt twee delen die anders vaak los van elkaar staan. Het model legt uit waarom de drie functies bij elkaar horen. De handleiding laat zien hoe ze te trainen zijn.
Het is uitgegeven door de Dr. Berndsen GmbH in Unna. Bij de oefeningen verwijst het boek naar instructievideo’s waarin de handelingen te zien zijn.
Wie een boek over “myofunctionele therapie” zoekt, vindt vaak oefenverzamelingen voor afzonderlijke spieren. Het handboek kiest een andere weg. Het traint niet lippen, tong of nek op zichzelf, maar het gezamenlijke verloop waarin ze samenwerken. Dit verloop noemen we tegenwoordig het triadisch functiecircuit.
De auteurs
Geschreven door Klaus en Sabine Berndsen
Dr. Klaus-Jürgen Berndsen is neurowetenschapper aan het ISST Unna en heeft de FaceFormer-therapie ontwikkeld. De FaceFormer bestaat sinds 2000. Uit het werk met het apparaat en uit de vraag waarom ademhaling, slikken en hoofdbalans zo nauw met elkaar samenhangen, is het model ontstaan dat in het boek wordt beschreven.
Sabine Berndsen heeft de methode mede ontwikkeld. Ze is medeauteur van meerdere studies en congresbijdragen daarover, waaronder de Hamburgse studie bij kinderen, en werkt mee aan nascholingen en webinars.
Een patroon verandert niet door inzicht, maar door herhaling.Dit uitgangspunt loopt door het hele boek. Daarom staat naast het model een uitgebreid oefendeel.
Doelgroepen
Voor wie is het boek?
Het handboek is geschreven voor mensen die met de FaceFormer-therapie werken of haar grondig willen begrijpen.
Logopedie
Voor het werk aan slikpatroon, referentiepositie van de tong, lipsluiting en neusademhaling, verbonden in één gezamenlijk oefenverloop.
Orthodontie en tandheelkunde
Voor praktijken die functie en vorm samen bekijken, en voor de training naast een beugel.
Fysiotherapie
Voor het werk met hoofdbalans, nek en lichaamsstatiek. Het model plaatst de hoofdbalans als gelijkwaardig naast ademhaling en slikken.
Geneeskunde
Voor de blik op klachten die vaak afzonderlijk door verschillende vakgebieden worden behandeld. Het model vraagt naar het gemeenschappelijke uitgangspunt.
Training en sport
Waar neusademhaling, rompspanning en hoofdbalans een rol spelen.
Geïnteresseerde gebruikers
Voor iedereen die zelf traint en wil weten waarom de oefeningen zo zijn opgebouwd. Vakkundig geschreven, maar met wat geduld ook zonder vooropleiding leesbaar.
Belangrijk voor iedereen die alleen wil beginnen. Voor de training zelf heb je het boek niet nodig. De gratis FaceFormer-app begeleidt de basisoefeningen, alle modules staan op de oefenpagina’s. Het handboek is de verdieping, om in na te slaan en om anderen te begeleiden.
Welke instap past bij jou?
Inhoud
Wat erin staat: van model naar oefening
Het boek heeft twee grote delen. Het eerste legt uit, het tweede begeleidt.
- Grondslagen
Oriënteren en begrijpen
Waarom ademhaling, slikken en hoofdbalans bij elkaar horen.
- Grondslagen
Het craniocervicale functiemodel
Buiten- en binnensysteem, spierketens en hoe een stoornis op één plek aanpassingen op andere plekken uitlokt.
- Grondslagen
Hoofdbalans, ademhaling, bekkenbodem
Telkens een hoofdstuk over hoofdbalans, ademtraining en bekkenbodemtraining.
- Grondslagen
Motivatie en kinderen
Hoe je maandenlang volhoudt, plus een leidraad voor ouders en therapeuten.
- Praktijk
Trainingsplan en modules
Startpositie, de basismodules 1 tot en met 3 en de uitgebreide modules 4 tot en met 11.
- Praktijk
Bevindingen en praktijkvragen
Een onderzoeksformulier voor screening en antwoorden op veelgestelde vragen uit de training.
Hoe ver het model reikt, laten de hoofdstukken over hoofdbalans en bekkenbodem zien. De hoofdbalans bepaalt volgens ons mee hoe hulpademhalingsspieren en tongbeenspieren werken. De bekkenbodem werkt samen met het middenrif en de mondbodem. Meer daarover in de artikelen Bekkenbodemtraining en CMD begrijpen, waar de hoofdbalans een rol speelt voor het kaakgewricht.
Het model
Drie basisfuncties, één functiecircuit
Centraal in het boek staat de vraag waarom ademhaling, slikken en hoofdbalans niet los van elkaar bekeken moeten worden.
Het handboek beschrijft de drie functies in het craniocervicale functiemodel, kortweg CCFM. Tot het buitensysteem behoren hoofdbalans en lichaamsstatiek, tot het binnensysteem ademhaling, slikken en de processen in de mondholte. Beide beïnvloeden elkaar voortdurend. Raakt één deel uit balans, dan compenseren de andere.
Duurt deze compensatie lang, dan wordt ze volgens ons zelf een belasting. Het patroon dat daaruit kan ontstaan, heet in het boek craniocervicaal disfunctiesyndroom, kortweg CCDS. Beide zijn een werkmodel. Het ordent samenhangen en maakt ze toetsbaar, een vaststaande bevinding is het niet.
Het sturingspatroon wijkt af
Mondademhaling, een laag liggende tong of een verstoorde hoofdbalans, vaak al in de kindertijd.
Het lichaam compenseert
Het zenuwstelsel slaat de compensatie op als voorkeurspatroon. Vanaf dan verloopt ze automatisch.
Structuren passen zich aan
Gehemeltevorm, tandstand en houding volgen het patroon dat de hele dag door verloopt.
Er ontstaan klachten
Wanneer en hoe sterk hangt af van de mate van de stoornis, de duur van de compensatie en de leeftijd.
Het manual beschrijft een training die volgens ons aangrijpt op het niveau van de oorzaken, bij ademhaling, slikken en hoofdbalans, en niet bij het afzonderlijke symptoom. De opbouw volgt neurofysiologische leerprincipes, dus frequente, precieze herhaling, duidelijke prikkels en een opbouw die zich richt naar jouw verloop.
Naar onze opvatting kan een ingesleten patroon alleen via training worden omgezet, omdat het in de hersenen is opgeslagen en niet van buitenaf te vervangen is. Het oude patroon wordt daarbij niet gewist, maar door een nieuw patroon overschreven. Daarom is herhaling over maanden nodig. Je moet volhouden, het kan de moeite waard zijn.
Waarom we spreken van de referentiepositie van de tong en niet van een “rustpositie van de tong”, legt het artikel Rustpositie en referentiepositie van de tong uit. Bedoeld wordt in beide boeken hetzelfde. De nieuwere begrippen benadrukken dat elk van de drie functies de andere draagt en door hen gedragen wordt.
Oefendeel
Modules, trainingsplan en de methode 3-6-20
Het tweede deel is gemaakt om mee te werken. Elke module is beschreven met startpositie, verloop, afbeeldingen en aantal herhalingen.
De basis vormen drie modules voor iedereen: de basisoefening, de trekoefening naar voren en het gebruik ’s nachts. Afhankelijk van het doel komen er uitgebreide modules bij, bijvoorbeeld de ademhalingsoefening, de hoofdbalansrotatie, de bekkenbodemmodule en de AirFlip, die de drukvereffening in het oor oefent.
Alle oefeningen worden gecombineerd met de basisoefening. Zo blijft het gezamenlijke verloop van lipsluiting, referentiepositie van de tong, neusademhaling, slikhandeling en hoofdbalans in elke module behouden.
train je, verdeeld over de dag. Zo ontstaat de herhaling die een nieuw patroon nodig heeft3
duurt als streefwaarde het aanspannen. Daarna volgen dichtbijten en slikken, dan ongeveer zes seconden ontspanning3
per oefening, stap voor stap opgebouwd, zoals het trainingsplan voorschrijft3
Het trainingsplan verdeelt de therapie in drie fasen. In de eerste worden de basisfuncties opnieuw ingebed, in de tweede komen gericht modules voor het persoonlijke doel erbij, in de derde verankert het patroon zich. Na twee tot drie weken komt het gebruik ’s nachts met de FaceFormer ZERO erbij, als aanvulling op de training overdag.
Overdag stap je na enkele weken over op de FaceFormer ONE, die even groot is en alleen van steviger materiaal is gemaakt. In totaal rekent het handboek met zes tot twaalf maanden dagelijkse training tot de processen zonder nadenken verlopen. Meer daarover onder Verloop en duur.
Kinderen
Een eigen leidraad voor kinderen
Stoornissen van de basisfuncties beginnen vaak in de vroege kindertijd. Volgens ons kunnen ze via de keten van mondademhaling, onrustige slaap en veranderde groei ook samenhangen met concentratieproblemen en afwijkingen in de kaakontwikkeling. Het manual wijdt daarom een hoofdstuk aan kinderen en een leidraad voor ouders en therapeuten. Die stemt het gebruik af op leeftijd en ontwikkelingsniveau, van het speelse, passieve gebruik bij de allerkleinsten tot de actieve training met toenemende herhalingen vanaf ongeveer vier jaar.
Voor kinderen van 2 tot 10 jaar wordt de FaceFormer ZERO aanbevolen. Hij is even groot als de ONE, alleen van zachter materiaal. Bij zuigelingen en peuters hoort het gebruik onder deskundige begeleiding.
Kinderen leren een patroon al spelend.Geduld, vaste tijden en een oefening die plezier geeft, dragen in de leidraad meer bij dan vermaningen. De ouders oefenen mee.
Meer over het apparaat en het oefenplan bij kinderen vind je op de pagina FaceFormer voor kinderen. Hoe slikpatroon en referentiepositie van de tong samenhangen, lees je in het artikel Slikken en slikstoornis.
Bevindingen en praktijk
Onderzoeksformulier en vragen uit de training
Voor praktijken bevat het handboek een onderzoeksformulier. Het werkt als een screening. Geselecteerde, goed herkenbare kenmerken worden in negen segmenten vastgelegd om een stoornis van de basisfuncties te herkennen of uit te sluiten. Hoe uitgesproken die is, laat het formulier uitdrukkelijk niet zien. Herhaald dient het als verloopcontrole. Het formulier is ook te downloaden.
Het laatste hoofdstuk verzamelt vragen die tijdens de training vaak opkomen. Het legt uit waarom ZERO en ONE even groot zijn en alleen in hardheid verschillen, hoe de training naast een beugel verloopt en waarom de start rustig moet zijn.
Ook typische reacties in het begin komen aan bod, zoals druk op de tanden, geïrriteerd tandvlees of vermoeide spieren. Dan raadt het boek aan de intensiteit te verlagen en de richtlijnen stap voor stap te benaderen.
Rustig starten
Beginnen met weinig herhalingen en weinig kracht en week na week opbouwen.
Benaderen in plaats van perfect
De basishoudingen lukken zelden meteen. Elke herhaling brengt je dichter bij de richtlijn.
Met een beugel
De training is te combineren met orthodontische apparatuur. Bij vaste brackets helpt tandheelkundige was.
Niet te vroeg stoppen
De training is pas afgerond als de processen ook in de slaap vanzelf verlopen. Daarna volgt een onderhoudstraining.
Nascholing
Het boek tijdens het seminar
Het handboek is de basis van onze nascholingen voor professionals. Wie aan een seminar deelneemt, krijgt het boek samen met een trainingsset en werkt er daar mee. De paginaverwijzingen in het seminarmateriaal verwijzen naar de uitgebreide passages in het handboek.
Tijdens het seminar komt erbij wat een boek niet kan bieden, namelijk oefeningen aan het eigen lichaam, werken in kleine groepen en casussen uit de praktijk van de deelnemers. Data staan op de pagina Nascholingen en seminars.
Plaatsbepaling
Handboek, “Trust the Triad” en de studies
Het handboek is het werkboek van de methode, het standaardwerk is in de maak. Onder de titel “Trust the Triad” brengt Klaus Berndsen de grondslagen van het triadisch functiecircuit samen, met de neurowetenschappelijke achtergronden en de onderbouwing waarop het model steunt4. Het boek is in voorbereiding.
Handboek over de methodiek
- Werkboek om in na te slaan en mee te begeleiden
- Model in compacte vorm
- Oefenmodules, trainingsplan en onderzoeksformulier
- Verkrijgbaar in de shop
Trust the Triad
- Standaardwerk over het triadisch functiecircuit
- Neurowetenschap, anatomie en causale ketens uitgebreid
- Maakt inzichtelijk waarop een uitspraak berust en wat nog open is
- In voorbereiding
Waar begrippen veranderd zijn, geldt op deze website de nieuwere taal uit “Trust the Triad”.
Een vakboek is geen studie. Wat over de FaceFormer-therapie onderzocht is en wat niet, laat de pagina Studies en wetenschap zien. Gerandomiseerd is tot nu toe één studie, de Hamburgse studie bij 45 kinderen, die basisfuncties zoals slikpatroon, lipsluiting en lipkracht vergeleek1. Sabine Berndsen was medeauteur. Peer-reviewed en met vergelijkingsgroep is daarnaast een onderzoek uit Jena met 187 personen2. De rest zijn pilotobservaties en posters.
Uit het ontbreken van onderzoek volgt niet dat het verband niet bestaat. Er volgt uit dat het niet getoetst is.Daarom ondersteunen we onafhankelijk onderzoek, zonder invloed op uitvoering en analyse.
Bestellen
Zo kom je aan het boek
Het Manual zur Methodik is verkrijgbaar in de shop van Dr. Berndsen. Het kost 18,90 EUR inclusief btw, de verzending is gratis. Het ISBN is 978-3-00-080099-3.
Alleen beginnen
Met de gratis FaceFormer-app en de oefenpagina’s. Het boek is daarvoor geen voorwaarde.
Dieper begrijpen
Met het handboek, om model, modules en trainingsplan na te lezen.
Met een praktijk trainen
Train je met een praktijk, dan vind je behandelaars in het behandelaarsoverzicht.
Zelf begeleiden
Voor professionals zijn de nascholingen de volgende stap na het boek.
Vragen
Veel gevraagd
Wie heeft het Manual zur Methodik geschreven?
Dr. Klaus-Jürgen Berndsen, neurowetenschapper aan het ISST Unna en ontwikkelaar van de FaceFormer-therapie, en Sabine Berndsen, die de methode mede heeft ontwikkeld. Het boek is uitgegeven door de Dr. Berndsen GmbH in Unna.
Voor wie is het FaceFormer-boek bedoeld?
Vooral voor professionals uit de logopedie, orthodontie, tandheelkunde, fysiotherapie en geneeskunde. Het is echter ook geschikt voor gebruikers die hun training beter willen begrijpen. Voorkennis helpt, maar is geen voorwaarde.
Heb ik het boek nodig om met de FaceFormer te trainen?
Nee. De gratis FaceFormer-app begeleidt de basisoefeningen, alle modules staan op de oefenpagina’s. Het handboek gaat dieper in op waarom de oefeningen zo zijn opgebouwd en dient professionals als werkboek.
Bevat het handboek een trainingsplan?
Ja. Het trainingsplan verdeelt de therapie in drie fasen en laat zien wanneer welke modules erbij komen. Er wordt getraind volgens de methode 3-6-20, dus drie keer per dag, met ongeveer zes seconden aanspannen en ontspannen en 8, 14 en later 20 herhalingen per oefening.
Wat is het verschil tussen het handboek en “Trust the Triad”?
Het handboek is het compacte werkboek met model, oefeningen, trainingsplan en onderzoeksformulier. “Trust the Triad” is het uitgebreide standaardwerk van Klaus Berndsen over het triadisch functiecircuit, met neurowetenschappelijke achtergrond en onderbouwing. Het is in voorbereiding.
Waarom staat er in het boek “Konstitutiv-Dominante Funktionen”?
Dat is de oudere naam voor ademhaling, slikken en hoofdbalans. Tegenwoordig spreken we van het triadisch functiecircuit. Bedoeld wordt hetzelfde. De nieuwere term benadrukt dat de drie functies een kring vormen waarin elke functie de andere draagt.
Is de methode in het boek wetenschappelijk onderbouwd?
Het handboek beschrijft model en methode, het is zelf geen studie. Over de FaceFormer-therapie bestaan een gerandomiseerde studie bij kinderen met de basisfuncties als eindpunten en een peer-reviewed onderzoek met vergelijkingsgroep, daarnaast pilotobservaties en posters. Het overzicht met alle beperkingen staat op de pagina Studies en wetenschap.
Waar krijg ik het Manual zur Methodik?
In de shop van Dr. Berndsen op drberndsen.de. Wie aan een van onze nascholingen deelneemt, krijgt het tijdens het seminar. Het ISBN is 978-3-00-080099-3.
Meer over dit onderwerp
Meer artikelen uit de kennisbank
Alle onderwerpen in een overzicht
Hoe verder
Bronnen
- Korbmacher HM, Schwan M, Berndsen S, Bull J, Kahl-Nieke B (2004). Evaluation of a new concept of myofunctional therapy in children. International Journal of Orofacial Myology 30:39-52. PMID 15832861. Bron
- Kopp S, Berndsen K, Berndsen S, Ifert F, Langbein U (2004). Initiale Therapie myogener Befunde im kraniomandibulären System mit einem konfektionierten intra-/extraoralen Trainingsgerät. Manuelle Medizin 42(1):55-62. Bron
- Berndsen K-J, Berndsen S. FaceFormer Trainings-Therapie. Manual zur Methodik. Dr. Berndsen GmbH, Unna. ISBN 978-3-00-080099-3. Bron
- Berndsen K-J (in voorbereiding). Trust the Triad.
Aan de slag
Klaar voor de training?
De gratis FaceFormer-app begeleidt de basisoefeningen, telt mee en herinnert je aan de sessies. Desgewenst begeleidt een praktijk uit het behandelaarsoverzicht je.
FaceFormer ZERO + ONE
Beide materiaalhardheden voor de start, dag en nacht. De set voor volwassenen.
FaceFormer ZERO
De zachtere FaceFormer voor de start, voor kinderen en voor de nacht.
FaceFormer ZERO kinderset
ZERO met hygiënebox, pluchen tasje en succesboekje met stempel.
De FaceFormer-training is erop gericht de basisfuncties ademhaling, slikken en hoofdbalans met mondsluiting en referentiepositie van de tong weer fysiologisch af te stellen, en schept daarmee de voorwaarde waardoor klachten kunnen verbeteren. Het vervangt geen onderzoek door een arts. Behandelaars bij jou in de buurt vind je in het behandelaarsoverzicht.
