Vakartikel gezicht
Gezichtsspieren trainenActief in plaats van alleen verzorgd
Crèmes, serums, botox en fillers werken van buitenaf, face yoga zet in op oefeningen. Hier lees je welke taken je gezichtsspieren in het dagelijks leven hebben, wat passieve cosmetica doet, wat studies over gezichtsgymnastiek laten zien en waarom volgens ons de functie van de spieren telt, in samenspel met ademhaling, slikken en hoofdbalans.
Herken je dit?
Veel verzorging voor het gezicht, en de spieren eronder?
Wat geldt voor jou?
Tik aan wat voor jou geldt.
Herken je meerdere punten, dan loont een blik onder de huid. Je gezichtsspieren werken de hele dag, bij het slikken, bij het ademen en bij het spreken. Hoe ze dat doen, is een patroon, en patronen zijn te trainen.
Wat studies over face yoga laten zienWaarom de taak teltHet belangrijkste in het kort
- Gezichtsspieren zijn werkspieren. Ze sluiten de lippen, werken mee bij slikken en kauwen en houden de wangen tegen de tandbogen, vele honderden tot duizend keer per dag.
- Verzorging, zonbescherming, botox en fillers werken op huid, volume of afzonderlijke spieren. Dat heeft zijn plaats. Hoe de spieren in het dagelijks leven werken, veranderen ze niet, en botox legt daarbij spieren stil die deel uitmaken van een functiesysteem.
- Over face yoga en gezichtsgymnastiek zijn er tot nu toe alleen kleine studies. Volgens ons telt minder de grimas dan de taak, dus ademhaling, slikken en hoofdbalans. Een bepaald uiterlijk beloven we niet.
Video
Gezichtsspieren en gezichtshuid: mimiek, kauwspieren en functie
Das Video lädt erst nach dem Klick. Dann werden Daten an YouTube (Google) übertragen.
Anatomie
Gezichtsspieren zijn werkspieren
Wie aan het gezicht denkt, denkt aan huid en uitdrukking. Daaronder werkt een spierstelsel dat de hele dag wordt gebruikt, ook als je op dat moment niet lacht.
Skeletspieren lopen in de regel van het ene bot naar het andere. De mimische spieren zijn anders gebouwd. Ze zijn plat, liggen vlak onder de huid en stralen met een groot deel van hun vezels direct in de huid uit. Ze worden aangestuurd door de aangezichtszenuw, de zevende hersenzenuw. Daarom beweegt elke aanspanning de huid mee, en daarom bepaalt hun werk ook hoe een gezicht eruitziet.
Lipsluiting
De lippen liggen losjes op elkaar en sluiten de mondruimte af. Dat is de voorwaarde voor een rustige neusademhaling.
Slikken
Vele honderden tot duizend keer per dag sluiten lippen en wangen de mond, terwijl de tong het speeksel naar achteren duwt.
Kauwen
De wangspier houdt de hap tussen de tanden, de kauwspieren leveren de kracht.
Spreken en uitdrukking
Lippen en wangen vormen klanken en laten zien wat je voelt. Deze taak kent iedereen, maar het is er maar één van vele.
Het uiterlijk is volgens ons daarom voor een groot deel een weerspiegeling van dit werk. Hoe de lippen liggen, hoe de wangen tegen de tanden liggen en of de kin bij het slikken meehelpt, wordt bepaald in bewegingspatronen die onbewust verlopen. Hoe het slikken verloopt, beschrijft het artikel over slikken en slikstoornis. Deze patronen worden aangestuurd vanuit gebieden in de hersenen die voor lippen, tong en gezicht opvallend groot zijn.
na een botoxbehandeling in het gezicht verwerkten de hersenen aanrakingsprikkels aan de hand anders, gemeten met EEG voor en na de behandeling in Zürich1
Botox legt spieren stil die deel uitmaken van een functiesysteem. Wat de veranderde verwerking in het dagelijks leven betekent, is niet onderzocht. Ze toont echter dat de ingreep niet bij de spier ophoudt, en dit gevolg wordt volgens ons zelden in overweging genomen. De gezichtsspieren zijn in de hersenen niet afzonderlijk opgeslagen, maar als deel van een netwerk. Wie het gezicht wil trainen, traint daarom volgens ons vooral een aansturing, niet afzonderlijke spieren.
Plaatsbepaling
Verzorging, botox, fillers: wat passieve cosmetica doet
Passief betekent hier niet slecht. Het betekent dat er van buitenaf iets met het gezicht gebeurt, terwijl de spieren zelf niets bijdragen.
Crèmes en serums verzorgen de huid en ondersteunen haar beschermlaag. Goed onderzocht is een onopvallend middel: zonbescherming. Zonlicht laat de huid sneller verouderen; men spreekt van lichtveroudering. In Australië onderzocht een onderzoeksgroep jarenlang of regelmatige zonbescherming daar iets aan verandert, en vergeleek daarvoor twee door loting gevormde groepen.
onder de 55 jaar werden door loting ingedeeld bij dagelijkse zonbescherming of gebruik naar eigen inzicht2
minder huidveroudering liet de groep met dagelijkse zonbescherming na vierenhalf jaar zien, beoordeeld aan de fijne structuur van de huid2
Botulinetoxine, kortweg botox, remt de overdracht van zenuw naar spier. De behandelde spier werkt enkele maanden minder, en rimpels die door zijn beweging ontstaan, worden gladder. Fillers zoals hyaluronzuur vullen volume aan waar dat met de jaren minder is geworden.
Beide zijn medische ingrepen waarvan het effect na verloop van tijd afneemt, en beide hebben risico’s waarover de behandelende praktijk informeert. Met rollers, massageapparaten of gua sha strijk je over de huid. Dat kan prettig aanvoelen, maar de spieren zelf werken daarbij niet mee.
Verzorging werkt op de huid. Training werkt op wat de huid draagt.Het een sluit het ander niet uit. Het zijn twee niveaus met twee verschillende doelen.
Actief in plaats van passief
Twee benaderingen, twee doelen
Passieve cosmetica
- Crème, serum en zonbescherming verzorgen en beschermen de huid
- Botox remt afzonderlijke spieren
- Fillers vullen volume aan
- Het effect houdt aan zolang de toepassing aanhoudt
Actieve training
- De spieren werken zelf
- Lipsluiting, slikken en neusademhaling worden geoefend
- Hoofdbalans en referentiepositie van de tong horen erbij
- Doel is een patroon dat in het dagelijks leven vanzelf verloopt
Een gezicht veroudert in alle lagen: huid, vet, spieren en bot. Geen enkele benadering bereikt ze allemaal.
Dat geldt tot in het bot. Een overzichtsstudie uit Australië beschrijft dat het aangezichtsskelet met de leeftijd op bepaalde plekken terugloopt, zoals aan de bovenkaak, aan de randen van de oogkas en aan de onderkaak aan de zijkant vóór de kin3. Noch een crème noch een training verandert dat op korte termijn. Volgens ons pleit dat ervoor om de verwachtingen van elke methode eerlijk te houden.
Wat een training kan bereiken, ligt bij de spanning van de spieren. Spieren die in een functie zijn ingebonden, worden gebruikt en behouden hun spanning. Spieren die niet worden gebruikt, verslappen. Dat geldt voor de benen net zo goed als voor de lippen. Een training die de functie in het dagelijks leven verankert, zorgt er volgens ons voor dat de spieren de hele dag werken, niet alleen tijdens de oefening.
Zoals massage en rugtraining
Een massage doet de rug goed. Ze maakt los, verwarmt en ontspant. Daarna moeten je eigen spieren de rug echter dragen, en die worden alleen sterker als ze werken. Zo ongeveer zien wij verzorging en training in het gezicht. Het ene is een weldaad voor het oppervlak, het andere is werk voor wat eronder ligt.
Stand van het onderzoek
Face yoga en gezichtsgymnastiek: wat studies laten zien
Oefeningen voor het gezicht zijn populair, onder namen als face yoga, facial fitness of gezichtsgymnastiek. Het onderzoek ernaar staat nog in de kinderschoenen.
Bij face yoga span je afzonderlijke gezichtsspieren gericht aan, vaak tegen de weerstand van je eigen vingers in, houd je grimassen vast of masseer je het weefsel. Het idee erachter is begrijpelijk: wat voor het lichaam geldt, zou ook voor het gezicht moeten gelden.
Of zulke oefeningen het gezicht zichtbaar veranderen, hebben tot nu toe maar weinig studies onderzocht, bijna allemaal met zeer kleine groepen en zonder vergelijking met mensen die niet hebben getraind.
hielden in Chicago een programma met 32 gezichtsoefeningen gedurende 20 weken vol, in het begin dagelijks 30 minuten. Een vergelijkingsgroep was er niet; medeauteur was de oprichter van de aanbieder wiens programma werd geoefend4
verbeterden volgens geblindeerde beoordelaars in dezelfde studie; beide betroffen de volheid van de wangen. De geschatte leeftijd daalde gemiddeld met bijna drie jaar4
met de vergelijkingsgroep vond een Belgische studie met 18 personen na zeven weken training, aan de bovenlip5
Afzonderlijke kleine studies zeggen weinig als niemand zonder training ter vergelijking wordt meegenomen. Daarom loont een blik op twee overzichtsstudies. De eerste vond 9 onderzoeken, geen enkele met vergelijkingsgroep en loting6. De tweede vond 12 studies met 321 vrouwen, verbeteringen in afzonderlijke regio’s en geen gemelde bijwerkingen, maar vindt het bewijs onvoldoende7.
Uit het ontbreken van onderzoek volgt niet dat het verband niet bestaat. Er volgt uit dat het niet is getoetst.Dat geldt voor face yoga net zo goed als voor onze training. Over cosmetische effecten van de FaceFormer-training bestaat geen studie. Wat er over de methode bestaat, staat onder Studies en wetenschap.
Spierspanning
Meer spanning is niet het doel
Wie aan training denkt, denkt aan kracht en stevigheid. In het gezicht telt iets anders: een spanning die bij de taak past.
Een kleine studie uit Turkije heeft de gezichtsspieren van vrouwen voor en na acht weken face yoga onderzocht met een meetapparaat dat spanning, stijfheid en elasticiteit van het weefsel bepaalt. Het resultaat past niet bij het idee dat gezichtstraining de spieren gewoon strakker maakt.
rond de 50 trainden acht weken. Spanning en stijfheid van de kringspier van de mond, de voorhoofdsspier en de kringspier van het oog daalden, de elasticiteit nam toe in alle gemeten spieren8
De training heeft de spieren hier eerder losser gemaakt dan strakker. Volgens ons is dat niet verrassend. Veel gezichten zijn niet te slap, maar ongelijk gespannen. Lukt de lipsluiting niet vanuit de kaakpositie, dan tilt de kinspier de onderlip op, de kin rimpelt en worden de lippen samengeperst in plaats van gesloten. Meer over dit patroon staat in het artikel over liptraining.
In de FaceFormer-training werken de lippen daarom afwisselend. Ze persen de lippenwig kort en krachtig, laten dan los en omsluiten hem zonder kracht. De pauze hoort bij de oefening, in het begin kort, later langer.
Ontstaan er bij het persen verticale lijntjes boven de bovenlip, trek dan de mondhoeken iets opzij, zoals bij een aanzet tot een glimlach. De mondhoeken blijven daarbij gesloten rond de lippenwig.
Onze aanpak
Functie in plaats van grimas: waarom het dagelijks leven beslist
Een oefenprogramma duurt misschien een half uur per dag. In de overige uren werkt je gezicht in zijn gewone patroon, bij het slikken, bij het ademen, achter het beeldscherm en in je slaap. Staat de mond daarbij vaak open of helpt de kin bij het sluiten, dan oefent het gezicht de hele dag precies dit patroon. Tegen zoveel herhalingen heeft één oefensessie weinig gewicht.
Het patroon wijkt af
Mondademhaling, een laag liggende tong of een hoofd dat naar voren schuift. Vaak begint dat al in de kindertijd.
Het lichaam helpt zichzelf
De kin tilt de onderlip op, de lippen persen bij het slikken, de wangen werken mee. Het zenuwstelsel slaat deze oplossing op als patroon.
De spanning verschuift
Spieren die hun taak niet meer vervullen, worden minder gebruikt en verliezen spanning. Andere werken daardoor te veel.
Het gezicht laat het zien
Volgens ons lijken de lippen dan smaller, de kin onrustiger en de kinlijn zachter, vaak lang voordat rimpels een onderwerp zijn.
Deze keten staat volgens ons in de regel aan het begin van veel veranderingen die later als een kwestie van cosmetica verschijnen. Hoe referentiepositie van de tong, mondbodem en hoofdbalans de kinlijn mee vormen, beschrijft het artikel over een terugwijkende kin en een onderkin. Waarom het er daarbij niet om gaat de tong stevig tegen het gehemelte te drukken, staat in het artikel over mewing.
Wat denk je: hoe vaak per dag sluiten je lippen bij het slikken de mond?
Animatie
De trekoefening stap voor stap
De animatie toont in zijaanzicht een herhaling van de trekoefening naar voren, van het vastpakken via bijten en slikken tot het loslaten.
Training
Gezichtsspieren trainen: met een taak in plaats van een grimas
In de FaceFormer-training oefen je lipsluiting, referentiepositie van de tong, slikken, neusademhaling en hoofdbalans in één verloop. De oefenhandleiding van de FaceFormer noemt cosmetica uitdrukkelijk onder de toepassingsgebieden van de trekoefeningen. Een bepaald uiterlijk beloven we toch niet. Doel is een patroon dat zonder nadenken verloopt, want pas dan werken de spieren ook buiten de oefening.
Bij de basisoefening ligt de FaceFormer in het mondvoorhof, de tongpunt tegen de kleine verhoging achter de bovenste snijtanden, het hoofd is rechtop. Je perst de lippenwig zes seconden met de lippen, bijt kort op de kiezen en slikt één keer. Dan ontspan je.
Vanaf ongeveer week 3 komt de trekoefening erbij. Je trekt de lippenwig daarbij zacht horizontaal naar voren, de elleboog blijft tegen het lichaam. Glijdt de FaceFormer eruit, dan trek je harder dan je lippen op dat moment kunnen houden. Trek dan zachter.
- Vanaf dag 1
Basisoefening
Drie keer per dag met de FaceFormer ZERO van zachter materiaal. In week 1 acht herhalingen, in week 2 veertien, vanaf week 3 twintig.
- Vanaf ongeveer week 3
Trekoefening en nacht
De trekoefening komt erbij. ’s Nachts draag je de ZERO zodra de basisoefening goed zit.
- Na enkele weken
Overstap naar de ONE mogelijk
Voor cosmetische toepassingen noemt de oefenhandleiding de zachtere ZERO. Wil je steviger trainen, dan neem je overdag de ONE. Hij is even groot en heeft dezelfde vorm, alleen van steviger materiaal.
- Later
Meer trekrichtingen
Trek naar boven, naar beneden of in wisselende richtingen zet je het best in na overleg met een praktijk.
- Over maanden
Het patroon verloopt vanzelf
Tot de nieuwe bewegingen zonder nadenken verlopen, rekent de oefenhandleiding met zes tot twaalf maanden, daarna volgt een onderhoudstraining.
De gratis FaceFormer-app begeleidt de basisoefeningen, alle modules vind je op de oefenpagina’s. De training kan worden uitgevoerd vóór en na esthetische ingrepen, bijvoorbeeld botox, fillers of een operatie in het gezicht. Wanneer je begint, stem je af met de praktijk die je heeft behandeld. Een overzicht van andere methoden geeft FaceFormer en andere behandelingen.
Dagelijks leven
Je gezicht in het dagelijks leven
Lippen ontspannen op elkaar
De lippen raken elkaar zonder druk, de tong ligt tegen het gehemelte, de tanden raken elkaar niet. In deze basishouding brengt je gezicht het grootste deel van de dag door.
Door de neus ademen
Een gesloten mond leidt de lucht door de neus. Waar de tong daarbij ligt, legt het artikel over de referentiepositie van de tong.
Kin in de spiegel controleren
Rimpelt je kin bij het sluiten van de lippen, dan helpt de kinspier mee. Dat is een aanwijzing voor het patroon, geen schoonheidsfout.
Hoofdbalans achter het beeldscherm
Stel beeldscherm en stoel zo in dat je hoofd boven je lichaam balanceert. Schuift het naar voren, dan gaat de mond makkelijker open.
Zonbescherming blijft zinvol
Training vervangt geen verzorging. Dagelijkse zonbescherming hoort bij de best onderzochte maatregelen tegen lichtveroudering van de huid.
Minder grimas, meer dagelijks leven
Oefeningen die het gezicht vertrekken, heb je niet nodig. Beslissend is hoe lippen, wangen en tong bij het slikken en ademen werken.
Vragen
Veel gevraagd
Kun je gezichtsspieren trainen?
Ja. Gezichtsspieren zijn skeletspieren en reageren net als andere spieren op de vraag of ze gebruikt worden. De vraag is: welke training. Oefeningen die afzonderlijke spieren in grimassen aanspannen, zijn tot nu toe alleen in kleine studies onderzocht. Volgens ons grijpt een training dieper in die de taken van de spieren oefent, dus lipsluiting, slikken en neusademhaling in samenspel met de hoofdbalans.
Wat levert face yoga op?
De onderzoeksbasis is dun. In een pilotstudie uit Chicago verbeterde na 20 weken vooral de volheid van de wangen; een vergelijkingsgroep was er niet. Overzichtsstudies vinden het bewijs tot nu toe onvoldoende, maar melden ook geen bijwerkingen. Betrouwbare uitspraken over zichtbare veranderingen door face yoga zijn er daarom nog niet.
Kan gezichtstraining rimpels gladstrijken?
Aangetoond is dat niet, noch voor face yoga noch voor de FaceFormer-training, en wij beloven het niet. Rimpels ontstaan door veel factoren, waaronder zonlicht, de leeftijd en veranderingen aan vet en bot. Een spier die in de functie is ingebonden, wordt gebruikt, heeft spanning en ondersteunt het weefsel erboven. Als je deze logica volgt, ligt de conclusie voor de hand dat een actieve lippenring en een tong in de referentiepositie de voorwaarden kunnen scheppen voor een beter ondersteund middengezicht.
Is gezichtstraining een alternatief voor botox of fillers?
Het heeft een ander doel. Botox remt afzonderlijke spieren, fillers vullen volume aan; beide werken op de vorm zolang het effect aanhoudt. De training oefent hoe de spieren in het dagelijks leven werken. Wie beide benaderingen kent, kan beslissen wat hij eigenlijk wil. Over medische behandelingen beslis je samen met je praktijk.
Kan ik na botox of met fillers trainen?
Een botoxbehandeling sluit de training in principe niet uit. De behandelde spier werkt een tijd lang minder, het samenspel van de spieren is in die fase beperkt. Stem het begin na een behandeling en bij verse fillers af met de praktijk die de behandeling heeft uitgevoerd.
Kun je door gezichtstraining afvallen in je gezicht?
Niet gericht. Vet wordt in het hele lichaam afgebroken, niet op de plek die je op dat moment traint. Waar de training op aangrijpt, zijn spanning en positie van het weefsel rond mond en kin, die samenhangen met de referentiepositie van de tong, slikken en hoofdbalans. Meer daarover staat in het artikel over een terugwijkende kin en een onderkin.
Waarom speelt slikken een rol voor het gezicht?
Je slikt vele honderden tot duizend keer per dag, en elke keer werken lippen, wangen, tong en kin samen. Verloopt het slikken met samengeperste lippen en een meehelpende kin, dan herhaalt dit patroon zich even vaak. Volgens ons vormt het daarom het gezicht sterker dan welke oefening die je daarnaast doet.
Hoe vaak en hoe lang moet ik trainen?
Drie keer per dag een paar minuten, in de eerste week met acht herhalingen van de basisoefening, vanaf de derde week met twintig. Tot de nieuwe bewegingspatronen zonder nadenken verlopen, rekent de oefenhandleiding op zes tot twaalf maanden; daarna volgt een onderhoudstraining. Belangrijker dan kracht zijn nauwkeurigheid en regelmaat.
Welke FaceFormer neem ik voor gezichtstraining?
Om te beginnen de FaceFormer ZERO van zachter materiaal. De oefenhandleiding noemt hem ook voor cosmetische toepassingen, en ’s nachts draag je sowieso de ZERO. Wil je na enkele weken overdag steviger trainen, dan stap je over op de FaceFormer ONE. Beide zijn even groot en hebben dezelfde vorm; ze verschillen alleen in materiaal.
Tijdens het trainen ontstaan er rimpels bij de bovenlip. Doe ik iets verkeerd?
Meestal gaat het maar om een kleinigheid: bij het aandrukken worden de lippen getuit samengetrokken. Trek je mondhoeken in plaats daarvan iets in de breedte, alsof je glimlacht, en houd de lippenwig vast met brede lippen. Probeer dat eerst voor de spiegel. Roodheid na het oefenen komt door de doorbloeding en trekt snel weg. Het gaat niet om kracht, maar om het verloop: lippen sluiten, tongpunt naar het referentiepunt, kort dichtbijten, slikken.
Meer over dit onderwerp
Meer artikelen uit de kennisbank
Alle onderwerpen in een overzicht
Hoe verder
Bronnen
- Haenzi S, Stefanics G, Lanaras T, Calcagni M, Ghosh A (2014). Altered cortical activation from the hand after facial botulinum toxin treatment. Annals of Clinical and Translational Neurology 1(1):64-68. PMID 25356383. Bron
- Hughes MC, Williams GM, Baker P, Green AC (2013). Sunscreen and prevention of skin aging: a randomized trial. Annals of Internal Medicine 158(11):781-790. PMID 23732711. Bron
- Mendelson B, Wong CH (2012). Changes in the facial skeleton with aging: implications and clinical applications in facial rejuvenation. Aesthetic Plastic Surgery 36(4):753-760. PMID 22580543. Bron
- Alam M, Walter AJ, Geisler A, Roongpisuthipong W, Sikorski G, Tung R, Poon E (2018). Association of Facial Exercise With the Appearance of Aging. JAMA Dermatology 154(3):365-367. PMID 29299598. Bron
- De Vos MC, Van den Brande H, Boone B, Van Borsel J (2013). Facial exercises for facial rejuvenation: a control group study. Folia Phoniatrica et Logopaedica 65(3):117-122. PMID 24296342. Bron
- Van Borsel J, De Vos MC, Bastiaansen K, Welvaert J, Lambert J (2014). The effectiveness of facial exercises for facial rejuvenation: a systematic review. Aesthetic Surgery Journal 34(1):22-27. PMID 24327764. Bron
- Seraj SS, Moses O, Kamel Y, Almishwat ASH, Maliyil JC, Dalmar M, Faderani R, Mosahebi A (2025). Efficacy of Conservative Techniques for Mechanical Facial Rejuvenation: A Systematic Review. Aesthetic Surgery Journal Open Forum 7:ojaf144. PMID 41322034. Bron
- Güzel HÇ, Keçelioğlu Ş, Kurtoğlu A, Elkholi SM (2025). Effect of Intensive Face Yoga on Facial Muscles Tonus, Stiffness, and Elasticity in Middle-Aged Women: A Pre-Experimental Clinical Trial. Medicina (Kaunas) 61(5):840. PMID 40428798. Bron
Aan de slag
Klaar voor de training?
De gratis FaceFormer-app begeleidt de basisoefeningen, telt mee en herinnert je aan de sessies. Desgewenst begeleidt een praktijk uit het behandelaarsoverzicht je.
FaceFormer ZERO + ONE
Beide materiaalhardheden voor de start, dag en nacht. De set voor volwassenen.
FaceFormer ZERO
De zachtere FaceFormer voor de start, voor kinderen en voor de nacht.
FaceFormer ZERO kinderset
ZERO met hygiënebox, pluchen tasje en succesboekje met stempel.
De FaceFormer-training is erop gericht de basisfuncties ademhaling, slikken en hoofdbalans met mondsluiting en referentiepositie van de tong weer fysiologisch af te stellen, en schept daarmee de voorwaarde waardoor klachten kunnen verbeteren. Het vervangt geen onderzoek door een arts. Behandelaars bij jou in de buurt vind je in het behandelaarsoverzicht.
