Videopodcast Gesundheit braucht Verstand
Jojo-effect:Waarom vetcellen het oude gewicht onthouden
Afgevallen, en een paar maanden later is het oude gewicht terug? In deze aflevering gaat het om een studie van de ETH Zürich die in het vetweefsel een geheugen voor eerdere fasen met overgewicht heeft gevonden. Hier lees je wat de studie laat zien en wat niet, welke rol leptine, slaap en het microbioom spelen en waar ademhaling, slikken en hoofdbalans in het plaatje passen.
Herken je dit?
Afgevallen, volgehouden, en toch is het gewicht terug?
Wat geldt voor jou?
Tik aan wat voor jou geldt.
Herken je meerdere punten, dan ben je daarin niet de enige. Het jojo-effect heeft biologische oorzaken. Sommige kun je niet direct beïnvloeden, andere wel. Om dat onderscheid gaat het hier.
Wat de studie laat zienWaar je kunt beginnenHet belangrijkste in het kort
- Na een dieet komt het gewicht bij veel mensen terug. Een studie van de ETH Zürich vond in het vetweefsel veranderingen die twee jaar na een duidelijke gewichtsafname nog aantoonbaar waren. Bij muizen konden ze worden aangetoond als epigenetisch geheugen van de vetcellen.
- Daarbij komen de hormonen. Na het afvallen daalt het verzadigingshormoon leptine, het hongerhormoon ghreline stijgt, en beide blijven meer dan een jaar verschoven. Ook korte slaap en het microbioom spelen mee.
- Het geheugen van de vetcellen is tot nu toe niet te wissen. Wat je wel kunt beïnvloeden: hoeveel energie je andere cellen verbruiken, en hoe je eet, slaapt en ademt. Volgens ons horen ademhaling, slikken en hoofdbalans bij die basis.
Video
Jojo-effect: waarom je lichaam zijn oude gewicht niet vergeet
Das Video lädt erst nach dem Klick. Dann werden Daten an YouTube (Google) übertragen.
Videopodcast
De aflevering in hoofdstukken
In ruim 20 minuten legt Dr. Klaus Berndsen in zijn videopodcast “Gesundheit braucht Verstand” uit wat er achter het jojo-effect zit. Hier vind je de hoofdstukken met hun tijdstempels.
- 00:00
Inleiding
Waar het om gaat: een nieuwe studie uit Zwitserland.
- 00:48
Waarom komt het gewicht terug?
Afgevallen, en het oude gewicht keert terug.
- 01:59
Het geheugen van de vetcellen
Witte en bruine vetcellen die iets onthouden.
- 03:52
Epigenetica
Invloeden van buitenaf sturen hoe genen worden afgelezen.
- 06:11
Het vetgeheugen eenvoudig uitgelegd
Markeringen als plakbriefjes en een propvolle rugzak.
- 07:29
Leptine
Het verzadigingshormoon en waarom het niet meer gehoord wordt.
- 08:43
Korte diëten
Waarom het eerste succes vaak niet blijft.
- 09:15
Ingrepen om af te vallen
Maagverkleining, liposuctie en medicijnen.
- 11:06
Hoe kun je afvallen?
Andere cellen laten werken, bewegen zonder de gewrichten te belasten.
- 13:25
Zuurstof
De brandstof van de celademhaling.
- 14:31
Mondademhaling is niet aangeboren
Aangeleerd, niet geërfd.
- 16:20
Het laboratorium neus
Wat er gebeurt als je door je neus ademt.
- 17:50
Het microbioom
Biljoenen bacteriën die helpen het voedsel te verwerken.
- 19:42
De spijsvertering begint in de mond
Kauwen, met speeksel mengen en slikken.
Het artikel hieronder plaatst de uitspraken uit de aflevering in perspectief en vult de stand van het onderzoek aan, ook waar de video vereenvoudigt.
Het jojo-effect
Als het gewicht terugkomt: geen teken van zwakte
Afvallen lukt veel mensen. Het nieuwe gewicht jarenlang vasthouden, lukt duidelijk minder vaak.
Het jojo-effect is het patroon waarbij het lichaamsgewicht na een dieet weer stijgt, vaak tot de uitgangswaarde. Veel mensen die het overkomt, ervaren dat als persoonlijk falen. Het onderzoek schetst een ander beeld. Het lichaam verdedigt een eenmaal bereikt gewicht, en wel met meerdere mechanismen tegelijk.
uit de VS met minstens twee jaar follow-up werden in een meta-analyse geanalyseerd. Vijf jaar na een afvalprogramma hielden de deelnemers gemiddeld ruim 3 kg van hun gewichtsverlies vast1
per dag lag het rustmetabolisme van 14 deelnemers aan een afvalshow zes jaar later onder de uitgangswaarde. Gemiddeld waren ze 41 kg van hun gewichtsverlies weer aangekomen2
Het lichaam bespaart dus energie, en het herinnert zich eerdere toestanden. Als je deze logica volgt, heeft een dieet alleen slechte kaarten. Het verlaagt de energie-inname, het lichaam antwoordt met meer honger en zuiniger verbruik, en het patroon van slaap, ademhaling en eetgedrag blijft zoals het was. Waar het geheugen daarvoor zit, was lang onduidelijk. Een studie van de ETH Zürich heeft in 2024 een deel van het antwoord geleverd. Ze is de aanleiding voor deze aflevering.
Het onderzoek
Vetweefsel met geheugen: wat de ETH-studie laat zien
Het werk van Laura Hinte, Daniel Castellano-Castillo en collega’s verscheen in december 2024 in het vaktijdschrift Nature. Het bestaat uit twee delen, één met mensen en één met muizen.
In het eerste deel onderzocht het team weefselmonsters uit het buikvet en het onderhuidse vet van mensen met ernstig overgewicht, één keer vóór een maagoperatie en nog een keer twee jaar daarna. Alleen wie zijn body-mass-index met minstens een kwart had verlaagd, werd opgenomen. Ter vergelijking dienden monsters van mensen die nooit overgewicht hadden gehad. Veel genen die bij overgewicht anders werden afgelezen, waren dat na het afvallen nog steeds3.
na de operatie was een groot deel van de veranderingen in het vetweefsel die bij overgewicht waren ontstaan nog aantoonbaar3
verlaging van de body-mass-index was de minimumvoorwaarde om in de analyse te worden opgenomen3
vetrijk voer was genoeg om muizen die eerder overgewicht hadden sneller te laten aankomen dan dieren zonder die voorgeschiedenis3
In het tweede deel gaven de onderzoekers muizen vetrijk voer en schakelden ze daarna over op normaal voer, totdat hun gewicht weer normaal was. In de vetcellen van deze dieren bleven chemische markeringen op het erfelijk materiaal bestaan, waardoor de cellen anders werkten. Ze reageerden slechter op stofwisselingssignalen, en bij een nieuw overaanbod kwamen de dieren sneller aan.
Het vetweefsel vergeet niet hoe het vroeger was.Zo is de kern van de studie samen te vatten. De auteurs spreken van een geheugen voor overgewicht dat het jojo-effect mede kan verklaren.
Belangrijk om het goed te plaatsen: de epigenetische markeringen zelf werden alleen bij muizen gemeten. Bij de menselijke monsters was dat technisch nog niet mogelijk; daar bleek de veranderde genactiviteit. De groepen waren klein, en de auteurs schrijven zelf dat hun gegevens een oorzakelijk verband met het jojo-effect nog niet definitief bewijzen.
Epigenetica
Epigenetica eenvoudig uitgelegd: plakbriefjes op het erfelijk materiaal
De genen zelf veranderen niet als je aankomt. Wat verandert, is welke genen hoe sterk worden afgelezen.
Elke cel van je lichaam draagt hetzelfde erfelijk materiaal. Dat een vetcel anders werkt dan een spiercel, komt doordat er andere stukken worden gelezen. Dat wordt onder meer gestuurd door chemische aanhangsels aan het DNA en aan de eiwitten waaromheen het gewikkeld is.
Invloeden van buitenaf zoals voeding, beweging of stress kunnen deze markeringen veranderen. Vetcellen die lang propvol zaten, dragen andere markeringen dan vetcellen die dat nooit hebben meegemaakt.
Zoals plakbriefjes in een kookboek
Stel je je erfelijk materiaal voor als een dik kookboek. De recepten blijven dezelfde. Maar iemand heeft er plakbriefjes in geplakt die sommige bladzijden benadrukken en andere afdekken. Na jaren met overgewicht zitten er in de vetcellen briefjes bij de recepten voor opslaan. Val je af, dan blijven veel van die briefjes zitten, en bij het volgende overaanbod slaat de cel die bladzijden sneller open.
Hoe lang reikt dit geheugen? In de aflevering is sprake van meer dan tien jaar. Dat getal komt niet uit de ETH-studie, die twee jaar overziet, maar uit de levensduur van vetcellen, die een Zweedse onderzoeksgroep heeft bepaald4.
van de vetcellen wordt per jaar vernieuwd, op elke volwassen leeftijd en bij elk lichaamsgewicht. Hun aantal blijft daarbij gelijk, ook na een duidelijke gewichtsafname4
duurt het daarmee rekenkundig voordat de voorraad één keer vervangen is. Zo lang kan een vetcel haar markeringen met zich meedragen
Leptine en ghreline
Honger en verzadiging: als de signalen niet meer aankomen
Vetcellen slaan niet alleen energie op. Ze sturen ook boodschappen naar de hersenen.
Het belangrijkste signaal is het hormoon leptine. Het wordt in het vetweefsel gevormd en meldt de hersenen hoe goed de reserves gevuld zijn. De tegenspeler is ghreline uit de maag, dat honger opwekt. Hoe meer vet er is opgeslagen, hoe meer leptine er in het bloed circuleert.
Eigenlijk zou overgewicht daarmee de honger moeten dempen. Bij veel mensen met overgewicht doet het dat niet. Al in 1996 liet een studie met 275 personen zien dat mensen met overgewicht ongeveer vier keer zoveel leptine in hun bloed hadden als mensen met een normaal gewicht5. De auteurs concludeerden daaruit dat velen van hen ongevoelig zijn geworden voor hun eigen leptine. Men spreekt van leptineresistentie.
In de video vergelijkt Dr. Berndsen dat met insulineresistentie. Een signaal dat voortdurend luid is, wordt op een gegeven moment niet meer gehoord. Val je af, dan daalt bovendien de hoeveelheid leptine, en de hersenen interpreteren dat als tekort.
vielen in een Australische studie in tien weken gemiddeld 13,5 kg af. Een jaar later waren leptine en ghreline nog steeds verschoven, en hadden de deelnemers meer honger dan vóór het dieet6
Het dieet werkt
De vetcellen raken leger, de hoeveelheid leptine in het bloed daalt.
De hersenen melden tekort
Minder leptine en meer ghreline worden als schaarste geïnterpreteerd.
De eetlust neemt toe
De honger neemt toe, en het lichaam spaart bovendien energie.
De reserves vullen zich
Vetcellen met geheugen nemen het aanbod gretig op.
Het oude gewicht keert terug
Bij veel mensen tot de uitgangswaarde, en de cyclus kan opnieuw beginnen.
Plaatsbepaling
Operatie, afvalprik, liposuctie: wat ze veranderen en wat niet
In de aflevering spreekt Dr. Berndsen ook over ingrepen die het gewicht van buitenaf veranderen. Hier plaatsen wij ze in context, met hun gevolgen en met wat ze niet raken.
De maag heeft niet voor niets zijn grootte. Een maagoperatie grijpt in het spijsverteringskanaal in en gaat zoals elke grote ingreep gepaard met risico’s, waartoe complicaties, heroperaties en een levenslange medische begeleiding behoren14. Ze verandert de weg van het voedsel, maar niet het patroon van honger, slaap en ademhaling dat het gewicht mee bepaalt, en in de ETH-studie droegen de vetcellen twee jaar later nog sporen van de eerdere fase3.
Afvalprikken dempen de honger zolang ze worden gespoten. In de grote registratiestudie met semaglutide waren misselijkheid en diarree de meest voorkomende bijwerkingen15. Na het stoppen kwam in het vervolg van de studie een groot deel van het verloren gewicht terug16. De prik behandelt het symptoom, het patroon erachter verandert ze niet.
van de deelnemers onder semaglutide brak de behandeling af wegens maag-darmklachten, onder placebo 0,8 %. De studie omvatte 1.961 volwassenen15
van het verloren gewicht waren de deelnemers een jaar na het stoppen met semaglutide weer aangekomen, geanalyseerd bij 327 personen16
Een liposuctie verandert de lichaamsvorm op één plek. Aan honger, verzadigingshormonen, slaap en gewoonten verandert ze niets, en het aantal vetcellen houdt het lichaam in wezen stabiel4. Waar het gewicht zich daarna weer opslaat, bepaalt volgens ons hetzelfde patroon als daarvoor.
Wat van buitenaf werkt
- Een operatie verkleint de maag of verandert de weg door het spijsverteringskanaal
- Medicijnen dempen de honger zolang ze worden ingenomen
- Liposuctie verwijdert vetweefsel op één plek
- Alle drie horen in handen van een arts en kunnen bij ernstig overgewicht zinvol zijn
Wat het lichaam zelf bijdraagt
- Spieren en organen verbruiken de opgeslagen energie
- In de slaap worden de hormonen voor honger en verzadiging ingesteld
- Grondig kauwen kan de honger dempen
- Ademhaling, slikken en hoofdbalans vormen volgens ons de basis
Beide kanten sluiten elkaar niet uit. Wie geopereerd is of medicijnen gebruikt, kan de eigen knoppen net zo goed gebruiken.
Gebruik je medicijnen om af te vallen of tegen diabetes, stop er dan niet op eigen houtje mee en bespreek veranderingen met je behandelende praktijk.
Knoppen om aan te draaien
Het energieverbruik van de andere cellen benutten
Het geheugen van de vetcellen is tot nu toe niet gericht te wissen. De ETH-auteurs zien daarin een doel voor toekomstig onderzoek. Tot die tijd loont het om te kijken naar de cellen die energie verbruiken.
Vetcellen slaan op, spiercellen verbruiken. Die gedachte zet Dr. Berndsen in de aflevering centraal. Als de vetcel energie wil oppotten, laat je andere cellen er meer van opvragen. Spieren die werken, halen hun energie ook uit de vetreserves.
meer lichamelijke activiteit dan vóór de afvalshow hadden de deelnemers die hun gewicht zes jaar later hadden vastgehouden. Bij degenen die weer waren aangekomen, was dat 34 %7
van de verschillen in gewicht na zes jaar werd verklaard door beweging en energie-inname samen. Met het opnieuw aankomen hing alleen de beweging samen, niet de hoeveelheid eten7
De groep was met 14 personen klein. Topsport is daarvoor niet nodig; bij ernstig overgewicht raken de gewrichten snel overbelast. Belangrijker dan de intensiteit is dat bewegen deel wordt van het dagelijks leven.
Zwemmen en watergymnastiek
Het water draagt een deel van het lichaamsgewicht, de spieren werken toch. Zo worden de gewrichten ontzien.
Wandelen en fietsen
Is in te bouwen in routes die je toch al aflegt, en in kleine stappen op te voeren.
Bewegen in het klein
De trap in plaats van de lift, opstaan tijdens het bellen. Ook kleine bewegingen verbruiken energie.
Ademhaling en slaap
Neusademhaling, slaap en eetlust: wat onderbouwd is
Zuurstof is de brandstof van de celademhaling. In de aflevering benadrukt Dr. Berndsen daarom welke weg de lucht het lichaam in neemt.
De neus is meer dan een luchtkanaal. Hij verwarmt, bevochtigt en reinigt de ingeademde lucht. In de bijholten ontstaat bovendien stikstofmonoxide in een zeer hoge concentratie8, een signaalstof die bloedvaten verwijdt en met de neusademhaling in de longen komt.
Een Zweedse onderzoeksgroep heeft gemeten wat dat uitmaakt. Bij zes van de acht gezonde personen lag de zuurstofdruk, gemeten via de huid, tijdens neusademhaling 10 % hoger dan tijdens mondademhaling9.
Geen enkele studie laat zien dat neusademhaling slank maakt.Dat zeggen we openlijk. Volgens ons schept neusademhaling wel een voorwaarde waardoor zuurstofvoorziening en slaap kunnen werken zoals ze bedoeld zijn.
uit een slaapstudie in Wisconsin werden in het slaaplaboratorium onderzocht; hun hormonen werden ’s ochtends nuchter bepaald10
minder leptine voorspelde het rekenmodel bij vijf in plaats van acht uur gebruikelijke slaap, plus 14,9 % meer ghreline na vijf in plaats van acht uur slaap in de meetnacht10
Wie kort of onrustig slaapt, heeft dus eerder meer eetlust, los van het lichaamsgewicht. Hier sluit zich volgens ons een cirkel. Mondademhaling ’s nachts en snurken verstoren bij veel mensen de slaap, en extra weefsel aan de hals kan de luchtwegen in liggende houding verder vernauwen. Meer daarover vind je in het artikel over snurken en slaapapneu.
Mondademhaling ’s nachts
De mond staat open, de tong zakt naar achteren, de lucht gaat om de neus heen.
Onrustige slaap
Snurken en korte ontwaakreacties maken de slaap oppervlakkiger.
Verschoven hormonen
Minder leptine, meer ghreline, de eetlust overdag neemt toe.
Meer gewicht
Extra weefsel vernauwt de luchtwegen in liggende houding verder.
De cirkel is rond
De slaap wordt nog onrustiger, en de mondademhaling slijt verder in.
De mond ’s nachts dichtplakken raden we niet aan; meer daarover onder Mouth taping. Bij ademstilstanden hoort de slaap door een arts onderzocht te worden; een voorgeschreven therapie stop je niet op eigen houtje.
Kauwen en microbioom
De spijsvertering begint in de mond
In het laatste deel van de aflevering gaat het om een stap die bij het onderwerp gewicht zelden ter sprake komt.
Bij elke hap die je grondig kauwt, mengt speeksel zich met het voedsel en begint de spijsvertering. Pas als de hap fijngemaakt en met speeksel gemengd is, volgt het slikken, een van de bewegingen die je honderden tot duizend keer per dag uitvoert. Wie snel eet en weinig kauwt, slaat deze eerste stap deels over.
uit een overzichtsstudie lieten zien dat langer kauwen de gegeten hoeveelheid verminderde. Het werk kwam tot stand met betrokkenheid van een kauwgomfabrikant; de auteurs zelf beschouwen de gegevens als voorlopig11
In je lichaam leven naar schatting 38 biljoen bacteriën, ongeveer evenveel als het eigen cellen heeft. Samen wegen ze ongeveer 200 gram12. Deze gemeenschap, het microbioom, speelt een rol bij de verwerking van het voedsel.
Ook het microbioom lijkt eerdere fasen op te slaan. Bij muizen bleef de darmflora na een geslaagd dieet veranderd, en de dieren kwamen sneller weer aan. Bracht men deze darmflora over op kiemvrije muizen, dan kwamen ook die sneller aan13. Voor mensen is dat nog niet aangetoond.
De triade
Twee geheugens: één ervan is te trainen
De FaceFormer-training is geen afvalprogramma. Ze richt zich op de basisfuncties ademhaling, slikken en hoofdbalans, die volgens ons aan veel processen in het lichaam voorafgaan.
Het geheugen van de vetcel
- Zit als chemische markering op het erfelijk materiaal van de vetcel
- Ontstaat in fasen met overgewicht
- Is tot nu toe niet gericht te wissen
- Kan met de cel jarenlang worden doorgegeven
Het geheugen van het zenuwstelsel
- Slaat processen op zoals ademen, slikken en hoofdbalans
- Ontstaat volgens ons meestal vroeg, bijvoorbeeld door een speen, infecties of een verstopte neus
- Verloopt zonder nadenken, overdag en ’s nachts
- Is door nauwkeurige en frequente herhaling opnieuw in te slijpen
Pasgeborenen ademen bij voorkeur door de neus, strottenhoofd en zacht gehemelte liggen zo dat ze kunnen drinken en tegelijk ademen. In de aflevering zegt Dr. Berndsen daarom dat mondademhaling niet aangeboren is. Volgens ons is ze in de regel geen familie-erfenis, maar een patroon dat later inslijt, en wat geleerd is, kan worden omgeleerd.
Ademhaling
Neusademhaling met ontspannen gesloten lippen. De mondruimte blijft afgesloten, en de lucht neemt de weg door de neus, ook in je slaap.
Slikken
Na het kauwen legt de tong zich tegen het gehemelte, in de referentiepositie van de tong, en de slik verloopt geordend.
Hoofdbalans
Het hoofd is in balans boven het lichaam. Dat houdt volgens ons de keelholte vrij en ontlast nek en romp.
In de training oefen je deze drie functies in één verloop. De FaceFormer ligt in de mondvoorhof, achter de lippen en vóór de tanden. Je drukt hem aan met je lippen, bijt kort op elkaar en slikt, de tong gaat tegen het gehemelte, en je ademt door je neus.
Vanaf ongeveer week 6 komt de ademhalingsoefening erbij, met zes seconden inademen, een pauze met op elkaar bijten en slikken, en zes seconden uitademen. De ademrust daarna verleng je week na week in kleine stappen, alleen zo ver als het prettig is. De gratis FaceFormer-app begeleidt de basisoefeningen; alle modules vind je op de oefenpagina’s.
Een belofte over het gewicht doen we niet; daarvoor spelen te veel factoren mee. De training corrigeert de basisfuncties. Hoe ze is opgebouwd en hoe lang ze duurt, lees je onder Verloop en duur.
Dagelijks leven
Wat je in het dagelijks leven kunt doen
Langzaam eten
Leg je bestek neer tussen de happen en kauw grondig, tot de hap brijig is. Zo krijgt het verzadigingssignaal de tijd.
Lippen dicht, neus open
Let overdag op ontspannen gesloten lippen en neusademhaling. Wat overdag een gewoonte wordt, draagt volgens ons door in de nacht.
Beweging die je volhoudt
Zoek een vorm van bewegen die je gewrichten ontziet en die je graag doet. Regelmaat telt meer dan intensiteit.
Neem slaap serieus
Vaste bedtijden en een rustige, donkere slaapkamer ondersteunen de hormonen die honger en verzadiging regelen.
Geduld met je lichaam
Het geheugen van de vetcellen heeft tijd nodig. Kleine veranderingen die je volhoudt, tellen meer dan een streng tijdelijk dieet.
Vragen
Veel gevraagd
Wat is het jojo-effect?
Het opnieuw aankomen na een dieet, vaak tot het uitgangsgewicht. Het lichaam verlaagt daarna zijn energieverbruik, de hormonen voor honger en verzadiging verschuiven, en het vetweefsel draagt sporen van de eerdere fase.
Hebben vetcellen echt een geheugen?
Bij muizen wel. Een studie van de ETH Zürich vond in de vetcellen van dieren die eerder overgewicht hadden epigenetische markeringen die na het afvallen bleven bestaan en de dieren sneller weer lieten aankomen. Bij mensen liet dezelfde studie twee jaar na een maagoperatie een veranderde genactiviteit in het vetweefsel zien. De markeringen zelf konden in menselijke monsters nog niet worden gemeten.
Hoe lang onthouden vetcellen het oude gewicht?
Bij mensen is een periode van twee jaar gemeten. De vaak genoemde tien jaar volgen uit de levensduur van vetcellen. Per jaar wordt ongeveer 10 % ervan vernieuwd; rekenkundig is de voorraad dus na ongeveer tien jaar één keer vervangen. Of het geheugen zo lang aanhoudt, is niet onderzocht.
Waarom heb ik na een dieet meer honger dan daarvoor?
Omdat het verzadigingshormoon leptine samen met de vetreserves daalt en het hongerhormoon ghreline stijgt. In een studie met 50 personen waren beide een jaar na het dieet nog verschoven. Dat is een reactie van het lichaam, geen gebrek aan wilskracht.
Kun je het jojo-effect voorkomen?
Met zekerheid voorkomen kun je het volgens de huidige kennis niet. Goed onderbouwd is dat regelmatig bewegen helpt om het gewicht vast te houden. Daarbij komen voldoende slaap, langzaam eten met grondig kauwen en gewoonten die je kunt volhouden, in plaats van een streng tijdelijk dieet.
Wat heeft neusademhaling met de stofwisseling te maken?
Bij neusademhaling komt stikstofmonoxide uit de bijholten in de longen, en in een kleine meting lag de zuurstofdruk daarbij hoger dan bij mondademhaling. Dat neusademhaling helpt bij het afvallen, laat geen enkele studie zien. Volgens ons werkt ze via de zuurstofvoorziening en een rustigere slaap, die honger en verzadiging mede reguleert.
Helpt de FaceFormer-training bij het afvallen?
De training is geen afvalprogramma, en een belofte over het gewicht doen we niet. Ze traint de basisfuncties ademhaling, slikken en hoofdbalans, dus neusademhaling, een geordend slikverloop en een hoofd in balans. Volgens ons zijn dat basisvoorwaarden waarop slaap, eten en bewegen voortbouwen.
Meer over dit onderwerp
Meer artikelen uit de kennisbank
Alle onderwerpen in een overzicht
Hoe verder
Bronnen
- Anderson JW, Konz EC, Frederich RC, Wood CL (2001). Long-term weight-loss maintenance: a meta-analysis of US studies. American Journal of Clinical Nutrition 74(5):579-584. PMID 11684524. Bron
- Fothergill E, Guo J, Howard L, Kerns JC, Knuth ND, Brychta R, Chen KY, Skarulis MC, Walter M, Walter PJ, Hall KD (2016). Persistent metabolic adaptation 6 years after “The Biggest Loser” competition. Obesity 24(8):1612-1619. PMID 27136388. Bron
- Hinte LC, Castellano-Castillo D, Ghosh A, Melrose K, Gasser E, Noé F, Massier L, Dong H, Sun W, Hoffmann A, Wolfrum C, Rydén M, Mejhert N, Blüher M, von Meyenn F (2024). Adipose tissue retains an epigenetic memory of obesity after weight loss. Nature 636(8042):457-465. PMID 39558077. Correctie: Nature 643:E24 (2025). Bron
- Spalding KL, Arner E, Westermark PO, Bernard S, Buchholz BA, Bergmann O et al. (2008). Dynamics of fat cell turnover in humans. Nature 453(7196):783-787. PMID 18454136. Bron
- Considine RV, Sinha MK, Heiman ML et al. (1996). Serum immunoreactive-leptin concentrations in normal-weight and obese humans. New England Journal of Medicine 334(5):292-295. PMID 8532024. Bron
- Sumithran P, Prendergast LA, Delbridge E, Purcell K, Shulkes A, Kriketos A, Proietto J (2011). Long-term persistence of hormonal adaptations to weight loss. New England Journal of Medicine 365(17):1597-1604. PMID 22029981. Bron
- Kerns JC, Guo J, Fothergill E, Howard L, Knuth ND, Brychta R, Chen KY, Skarulis MC, Walter PJ, Hall KD (2017). Increased Physical Activity Associated with Less Weight Regain Six Years After “The Biggest Loser” Competition. Obesity 25(11):1838-1843. PMID 29086499. Bron
- Lundberg JO, Farkas-Szallasi T, Weitzberg E et al. (1995). High nitric oxide production in human paranasal sinuses. Nature Medicine 1(4):370-373. PMID 7585069. Bron
- Lundberg JO, Settergren G, Gelinder S, Lundberg JM, Alving K, Weitzberg E (1996). Inhalation of nasally derived nitric oxide modulates pulmonary function in humans. Acta Physiologica Scandinavica 158(4):343-347. PMID 8971255. Bron
- Taheri S, Lin L, Austin D, Young T, Mignot E (2004). Short sleep duration is associated with reduced leptin, elevated ghrelin, and increased body mass index. PLoS Medicine 1(3):e62. PMID 15602591. Bron
- Miquel-Kergoat S, Azais-Braesco V, Burton-Freeman B, Hetherington MM (2015). Effects of chewing on appetite, food intake and gut hormones: A systematic review and meta-analysis. Physiology & Behavior 151:88-96. PMID 26188140. Bron
- Sender R, Fuchs S, Milo R (2016). Revised Estimates for the Number of Human and Bacteria Cells in the Body. PLoS Biology 14(8):e1002533. PMID 27541692. Bron
- Thaiss CA, Itav S, Rothschild D et al. (2016). Persistent microbiome alterations modulate the rate of post-dieting weight regain. Nature 540(7634):544-551. PMID 27906159. Bron
- Arterburn DE, Telem DA, Kushner RF, Courcoulas AP (2020). Benefits and Risks of Bariatric Surgery in Adults: A Review. JAMA 324(9):879-887. PMID 32870301. Bron
- Wilding JPH, Batterham RL, Calanna S, Davies M, Van Gaal LF, Lingvay I et al. (2021). Once-Weekly Semaglutide in Adults with Overweight or Obesity. New England Journal of Medicine 384(11):989-1002. PMID 33567185. Bron
- Wilding JPH, Batterham RL, Davies M, Van Gaal LF, Kandler K, Konakli K et al. (2022). Weight regain and cardiometabolic effects after withdrawal of semaglutide: The STEP 1 trial extension. Diabetes, Obesity and Metabolism 24(8):1553-1564. PMID 35441470. Bron
Aan de slag
Klaar voor de training?
De gratis FaceFormer-app begeleidt de basisoefeningen, telt mee en herinnert je aan de sessies. Desgewenst begeleidt een praktijk uit het behandelaarsoverzicht je.
FaceFormer ZERO + ONE
Beide materiaalhardheden voor de start, dag en nacht. De set voor volwassenen.
FaceFormer ZERO
De zachtere FaceFormer voor de start, voor kinderen en voor de nacht.
FaceFormer ZERO kinderset
ZERO met hygiënebox, pluchen tasje en succesboekje met stempel.
De FaceFormer-training is erop gericht de basisfuncties ademhaling, slikken en hoofdbalans met mondsluiting en referentiepositie van de tong weer fysiologisch af te stellen, en schept daarmee de voorwaarde waardoor klachten kunnen verbeteren. Het vervangt geen onderzoek door een arts. Behandelaars bij jou in de buurt vind je in het behandelaarsoverzicht.
