Snurken en slaapapneu: oorzaken, CPAP en training

Vakartikel slaap

Snurken en slaapapneuWaarom de luchtweg ’s nachts toegeeft

Luid snurken, ademstops, ’s ochtends gebroken? Hier lees je wat er ’s nachts in de keel gebeurt, welke oorzaken snurken en obstructieve slaapapneu volgens ons hebben, wat CPAP en snurkbeugel doen en waarom een stabiele luchtweg een patroon van ademhaling, slikken en hoofdbalans is.

Herken je dit?

’s Nachts luid, ’s ochtends gebroken?

Wat geldt voor jou?

Tik aan wat voor jou geldt.

Zijn meerdere punten op jou van toepassing, dan loont het de moeite om goed te kijken wat er ’s nachts in je keel gebeurt. Daar heeft de luchtweg geen vaste wand en wordt hij door spieren opengehouden. Hoe goed dat lukt, hangt volgens ons af van een patroon van ademhaling, slikken en hoofdbalans, en patronen laten zich trainen.

Wat er in de keel gebeurtWat CPAP doet
Dit vervangt geen onderzoek. Het laat je alleen zien waar je in dit artikel verder kunt lezen.

Het belangrijkste in het kort

  • Snurken, verminderde ademhaling en ademstops liggen op één lijn. Beslissend is hoe gemakkelijk de keel tijdens de slaap toegeeft.
  • Het weefsel verslapt omdat het volgens ons in de regel niet meer in zijn functie is ingebonden. Mondademhaling ’s nachts, een laag liggende tong en een naar voren verplaatste hoofdbalans horen bij dit patroon.
  • CPAP en snurkbeugel houden de luchtweg open zolang ze worden gedragen, het patroon erachter blijft, en de beugel verschuift in de loop van de jaren meetbaar de stand van de tanden. Bij het patroon zelf grijpt de training van de basisfuncties ademhaling, slikken en hoofdbalans aan.

Video

Snurken: waarom wij bij de oorzaken beginnen

Das Video lädt erst nach dem Klick. Dann werden Daten an YouTube (Google) übertragen.

Grondslagen

Snurken, ademstops, slaapapneu: één lijn, geen sprong

Snurken geldt als hinderlijk, slaapapneu als ziekte. Fysiologisch bekeken is de overgang vloeiend.

Snurken is een geluid. Het ontstaat wanneer bij het ademen tijdens de slaap zacht weefsel in neus, mond en keel gaat trillen. Af en toe snurken, bijvoorbeeld bij een verkoudheid, geldt als normale variant. Wordt de luchtweg nauwer, dan neemt de luchtstroom duidelijk af, dat is een hypopneu. Valt hij helemaal dicht, dan stopt de ademhaling. Herhaalt zich dat nacht na nacht, dan luidt de bevinding obstructieve slaapapneu.

ObstructiefAfgesloten, van het Latijnse obstruere, versperren. De luchtweg wordt van binnenuit vernauwd
SlaapDe fase waarin de bewuste controle over de spieren van de keel wegvalt
ApneuLetterlijk niet-ademen. De luchtstroom valt bijna volledig weg, minstens tien seconden lang
-6,5cm H₂O

kritische sluitingsdruk bij tien mensen die zonder klachten snurkten1

-1,6cm H₂O

bij zes mensen met verminderde ademhaling tijdens de slaap, in hetzelfde onderzoek1

+2,5cm H₂O

bij tien mensen met ademstops. Een positieve waarde betekent dat de keel vanzelf dichtvalt en actief opengehouden moet worden1

Gemeten werd de druk waarbij de keel tijdens de slaap dichtvalt, de kritische sluitingsdruk. Hoe hoger die ligt, hoe gemakkelijker de luchtweg toegeeft. De auteurs zien daarin een continuüm waarop kleine verschillen de doorslag geven. Het betreft veel mensen. Een schatting kwam in 2019 uit op 936 miljoen volwassenen tussen 30 en 69 jaar wereldwijd die ten minste een lichte obstructieve slaapapneu hebben2.

Tussen snurken en slaapapneu wordt vaak het upper airway resistance syndrome (UARS) ingedeeld, het syndroom van verhoogde luchtwegweerstand. De luchtweg blijft daarbij grotendeels open, maar de weerstand stijgt zo ver dat korte ontwaakreacties de slaap steeds weer onderbreken. De typische ademstops van slaapapneu ontbreken vaak. Naast de anatomie van mond en keel spelen volgens ons ook hier weefselspanning en motorische patronen een rol. Diagnose en behandeling horen bij de slaapgeneeskunde.

Anatomie

De keel: een slang zonder geraamte

Neus en luchtpijp hebben een geraamte van bot en kraakbeen. De keel daartussen heeft dat niet.

De wand van de keel bestaat uit slijmvlies, bindweefsel en spieren. Hij blijft alleen open zolang deze spieren hem openhouden. Elke inademing veroorzaakt daar een zuigkracht die de zachte wanden naar binnen trekt.

Daartegen werken vooral de spieren van tong en zacht gehemelte. De belangrijkste opener is de genioglossus, de grote tongspier. Hij hecht aan de binnenkant van de kin en trekt de tongbasis naar voren.

Schema van een liggend hoofd in zijdoorsnede: zachte gehemelte en tongbasis vernauwen de keel, de ademlucht moet door een smalle vernauwing.
Schema van een liggend hoofd in zijdoorsnede: zachte gehemelte en tongbasis vernauwen de keel, de ademlucht moet door een smalle vernauwing.

Probeer het zelf: de vernauwing in de luchtweg

Snelheid in de vernauwing
Hoeveelheid lucht
gelijk

Vernauw de luchtweg met de schuifregelaar. In de vernauwing stroomt de lucht sneller, en daalt de druk daar. In de keel trekt deze onderdruk de zachte wanden verder naar binnen, tot ze beginnen te trillen.

Zo ontstaat het snurkgeluid. Wordt het nauw, dan stroomt de lucht sneller, daalt de druk, en gaan zachte gehemelte, huig en keelwand trillen. Overdag houden de spieren de luchtweg ook bij vernauwing open. Hoeveel werk dat kan kosten, laten metingen aan de tongspier zien. Tijdens de slaap daalt deze basisspanning, en valt de compensatie weg.

40,6%

van hun maximale activiteit bereikte de basisactiviteit van de genioglossus bij elf wakkere mensen met slaapapneu3

12,7%

was het bij veertien even oude controlepersonen, in hetzelfde onderzoek3

Wat de luchtweg ’s nachts openhoudt, is niet één spier. Het is een patroon.Tong, zachte gehemelte, keelwand en tongbeen werken samen in het ritme van de ademhaling. Of dit ritme goed zit, blijkt tijdens de slaap.

3D-film

Een ademhaling tijdens de slaap

De animatie toont in bijna 30 seconden een rustige ademhaling in zijdoorsnede, in rugligging en met de FaceFormer in het mondvoorhof.

Oorzaken

Oorzaken van snurken: waarom het weefsel toegeeft

Als oorzaak van snurken en slaapapneu geldt verslapt weefsel in de mond- en keelholte. Dat beschrijft wat er gebeurt. Het verklaart niet waarom.

Dat weefsel in de keel verslapt, is volgens ons niet het uitgangspunt, maar het resultaat. Spieren die niet meer in hun eigenlijke functie zijn ingebonden, worden nauwelijks gebruikt en verliezen hun spanning. Wij spreken van functionele hypotonie, een verlies aan basisspanning door niet-gebruik en verkeerde aanpassing. In wakkere toestand valt dat nog te compenseren. Tijdens de slaap, wanneer de bewuste controle wegvalt, zet het patroon zich door.

De keel tijdens de slaap, van links: open, vernauwd met fladderend zacht gehemelte (groen), afgesloten. 3D-illustratie naar anatomisch voorbeeld.
De keel tijdens de slaap, van links: open, vernauwd met fladderend zacht gehemelte (groen), afgesloten. 3D-illustratie naar anatomisch voorbeeld.

De verslapping is het symptoom, niet de oorzaak.De spanning van een spier is geen vast kenmerk van het weefsel. Ze is het resultaat van hoe hij dag na dag wordt gebruikt.

  1. De mond blijft open

    Vaak begint het in de kindertijd, met een speen, infecties of een verstopte neus. De mondademhaling wordt een gewoonte.

  2. De tong zakt omlaag

    Zonder mondsluiting ontbreekt de onderdruk die de tong tegen het gehemelte houdt. Ze ligt laag in de onderkaak, de referentiepositie van de tong gaat verloren.

  3. De spieren worden nauwelijks gebruikt

    Tong, zachte gehemelte en keelwand zijn niet meer goed in ademhaling en slikken ingebonden. Hun spanning neemt af.

  4. De hoofdbalans compenseert

    Volgens ons schuift het hoofd naar voren om de luchtweg open te houden. Het patroon van ademhaling, slikken en hoofdbalans verschuift als geheel.

  5. Tijdens de slaap geeft de luchtweg toe

    Zonder bewuste controle wordt de keel nauw. Het weefsel trilt, dat is snurken, of het valt dicht, dat zijn ademstops.

Andere factoren versterken de neiging. Alcohol en slaapmiddelen verlagen de spierspanning extra, in rugligging zakt de tongbasis door de zwaartekracht naar achteren, gewicht beperkt de ruimte. Dat verklaart waarom de ene nacht luider is dan de andere. Waarom de luchtweg überhaupt zo weinig spanning heeft, verklaart het volgens ons in de regel niet.

Mondademhaling ’s nachts

Mondademhaling ’s nachts: de weg die de keel nauw maakt

Gezonde mensen ademen tijdens de slaap bijna uitsluitend door de neus. Daar is een mechanische reden voor.

Een onderzoeksgroep in Canada heeft dat bij twaalf gezonde volwassenen onderzocht. In wakkere toestand was de weerstand van de bovenste luchtwegen bij neus- en mondademhaling vergelijkbaar. Tijdens de slaap veranderde dat duidelijk, zodra de proefpersonen door de mond ademden.

12,4cm H₂O/l/s

Weerstand van de bovenste luchtwegen tijdens de slaap bij mondademhaling, als mediaanwaarde4

5,2cm H₂O/l/s

Weerstand bij neusademhaling, bij dezelfde personen4

43 tegen 1,5per uur

Ademstops en hypopneus bij mondademhaling vergeleken met neusademhaling, gemeten bij gezonde mensen4

De reden ligt volgens ons in het samenspel. Staat de mond open, dan ontbreekt de onderdruk in de mondholte, verliest de tong haar houvast tegen het gehemelte en zakt ze naar achteren.

Ook de spieren zelf schakelen om. In de palatoglossus, die tongrug en zachte gehemelte verbindt, vuurden bij mondademhaling nog maar 35 in plaats van 92 motorische eenheden5. Dat werd gemeten in wakkere toestand.

Open mond tijdens de slaap: de lucht neemt de korte weg, tong en keel verliezen hun houvast.
Open mond tijdens de slaap: de lucht neemt de korte weg, tong en keel verliezen hun houvast.

Hoe word je ’s ochtends wakker?

De triade

Een stabiele luchtweg is een patroon

Snurken en slaapapneu horen bij de ademhaling. Of de luchtweg tijdens de slaap stabiel blijft, wordt volgens ons echter bepaald door het samenspel van alle drie de basisfuncties.

Ademhaling

Bij gesloten lippen en neusademhaling ontstaat in de mondholte een lichte onderdruk. Die houdt de tong tegen het gehemelte en geeft de keel houvast. De luchtstroom in de neus meldt het zenuwstelsel bovendien voortdurend het ademritme.

Slikken

Vele honderden tot duizend keer per dag legt de tong zich bij het slikken tegen het gehemelte, ook tijdens de slaap. De slik bindt tong, zachte gehemelte, keel en tongbeen in één verloop in. Het uitgangspunt vormt de referentiepositie van de tong.

Hoofdbalans

De stand van het hoofd verandert de wijdte van de keel. Onder narcose viel de luchtweg bij een gebogen hoofd duidelijk gemakkelijker dicht dan in neutrale stand, bij een gestrekt hoofd duidelijk moeilijker6.

Volgens ons ligt de oorzaak van snurken en obstructieve slaapapneu daarom in de regel niet in één enkel weefsel, maar in het patroon. Mondademhaling, een laag liggende tong bij het slikken en een naar voren verplaatst hoofd veroorzaken en versterken elkaar. Dit triadisch functiecircuit staat aan het begin van veel causale ketens, die tot snurken, ademstops en vermoeidheid overdag kunnen reiken.

Als een tent in de wind

Een tent staat niet omdat het doek stevig is, maar omdat stokken en lijnen het in alle richtingen spannen. Geeft een lijn mee, dan begint het doek in de wind te klapperen, en bij een windvlaag zakt het in. Zo ongeveer zien wij de keel. Tong, tongbeen, zachte gehemelte en hoofdbalans spannen hem samen op.

CPAP

CPAP: een effectieve steun, geen behandeling van de oorzaak

Bij obstructieve slaapapneu is overdrukbeademing de standaardbehandeling. Het loont om te begrijpen wat ze wel en niet doet.

CPAP staat voor continuous positive airway pressure, continue overdruk in de luchtwegen. Een apparaat blaast via slang en masker lucht met lichte overdruk in neus of mond. De druk spant de keel van binnenuit op, zodat hij niet kan dichtvallen.

De Australische arts Colin Sullivan beschreef het principe in 1981 bij vijf patiënten als pneumatische spalk, een spalk van lucht7. Maskers zijn er voor de neus, voor neus en mond of als kussentjes direct bij de neusgaten.

CPAP-maskers van verschillende typen op modelhoofden, van het neusmasker tot het mond-neusmasker.
CPAP-maskers van verschillende typen op modelhoofden, van het neusmasker tot het mond-neusmasker.

Met natuurlijke neusademhaling heeft de overdruk van buitenaf weinig gemeen, maar hij werkt zolang het apparaat draait. Ademstops blijven uit, veel mensen zijn overdag alerter. Of de overdrukbeademing ook hart en bloedsomloop beschermt, heeft een grote overzichtsstudie onderzocht.

10Studies

gerandomiseerd, negen daarvan met CPAP, met samen 7.266 mensen met slaapapneu, geanalyseerd in 20178

356Voorvallen

zoals hartinfarct of beroerte en 613 sterfgevallen traden op. Onder overdrukbeademing kwamen ze niet aantoonbaar minder vaak voor. De auteurs zien andere voordelen van de behandeling, maar geen basis voor dit doel8

Als een kruk

Een kruk neemt het been werk uit handen. Zolang het niet kan dragen, is hij een echte hulp. Lopen leert het been er echter niet mee, en wie het nooit meer belast, komt niet meer van de kruk af. Zo zien wij CPAP. De overdruk neemt van buitenaf het werk over dat tong, zachte gehemelte en keelwand zelf zouden moeten doen. Het patroon dat de luchtweg ’s nachts laat toegeven, blijft bestaan, en daarom wordt het apparaat vaak vele jaren gebruikt.

Wie alleen op het apparaat vertrouwt, houdt volgens ons het grondprobleem en richt zich in op de kruk. Masker en apparaat worden regelmatig gecontroleerd, aangepast en vervangen, en de moeite blijft. Bij ernstige slaapapneu is CPAP een effectieve acute hulp. Doel is volgens ons echter dat de luchtweg weer op eigen kracht stabiel blijft en het apparaat na verloop van tijd overbodig kan worden.

Veel mensen verlaten het slaaplaboratorium met een getal, de apneu-hypopneu-index, kortweg AHI. Die telt ademstops en hypopneus per uur slaap. Dat is nuttig, maar slechts een deel van het beeld. Hoe diep de zuurstof daalt en hoe vaak de slaap wordt verstoord, zegt hij alleen niet. Laat je door een uitslag niet bang maken. Ademstops hebben een reden, en een hoge waarde is volgens ons vooral een aanleiding om nu aan die reden te werken.

Gebruik je een CPAP-apparaat, stop daar dan niet op eigen houtje mee. De training van de basisfuncties kan parallel worden gestart. Of de overdrukbeademing later kan worden verminderd of kan wegvallen, laat een controlemeting in het slaaplaboratorium zien, en die beslissing neem je samen met je slaapspecialist.

Snurkbeugel en andere hulpmiddelen

Snurkbeugel, operatie, pacemaker: wat hulpmiddelen doen

Het mandibulair repositieapparaat, kortweg snurkbeugel, bestaat uit twee schalen voor boven- en onderkaak, die via verbindingsstukken met elkaar verbonden zijn. Het houdt de onderkaak tijdens de slaap naar voren. Omdat de tong aan de onderkaak vastzit, volgt de tongbasis, en wordt de ruimte daarachter wijder.

Volgens ons werkt de beugel als een orthese. Hij leidt de kaak niet, hij houdt hem van buitenaf vast, en hij traint lipsluiting, neusademhaling noch slikken. Nacht na nacht verandert hij urenlang de stand van onderkaak, kaakgewricht en tanden. Bij langdurige dragers verschoven overbeet en overjet gering, maar meetbaar, des te meer naarmate de beugel langer werd gedragen12. Zo wordt volgens ons een symptoom door een andere aanpassing vervangen, terwijl de functie erachter onveranderd blijft.

3D-model van een protrusiebeugel: de verbindingsstukken houden de onderkaak naar voren, ook als de mond opengaat.

Operaties

Volgens ons komt een ingreep aan zacht gehemelte, huig of keelweefsel pas in aanmerking als de functie is getraind en de bevinding blijft. Hij verandert de vorm, niet het patroon dat het weefsel heeft laten verslappen, daarom kunnen klachten terugkeren. Zonder gevolgen is hij niet. Na operaties aan zacht gehemelte en huig had in een overzichtsstudie ongeveer de helft aanhoudende bijwerkingen, vooral slikklachten, een propgevoel in de keel en een veranderde stem. Voor laser- en radiofrequentie-ingrepen vond ze geen bewijs van werkzaamheid13.

Tongpacemaker

Een implantaat prikkelt bij de inademing de tongzenuw, de tongbasis wordt naar voren getrokken. In een studie met 126 mensen namen de ademstops duidelijk af. Werd het apparaat uitgeschakeld, dan namen ze weer toe9. De impuls vervangt de aansturing, hij bouwt die niet op.

Mond afplakken

Mondtape raden wij niet aan. Het houdt de lippen mechanisch op elkaar, het patroon blijft hetzelfde. Een overzichtsstudie van tien studies ziet een mogelijk ernstig risico, vooral bij een verstopte neus10.

Beugel, masker en neusspray zijn door een arts voorgeschreven of aangepast. Stop er niet op eigen houtje mee. Beugel en FaceFormer draag je niet tegelijk in de mond. Of de FaceFormer ’s nachts de plaats van de beugel inneemt, bespreek je met de praktijk die hem heeft aangepast.

Training

Oefeningen tegen snurken: het patroon trainen

Dat training de luchtweg tijdens de slaap kan veranderen, is in de slaapgeneeskunde doorgedrongen. Een overzichtsstudie uit Stanford vatte in 2015 negen studies samen met 120 volwassenen die oefeningen voor mond, tong en keel deden. Het aantal ademstops en hypopneus per uur daalde gemiddeld van 24,5 naar 12,3, ook het snurken nam af11. Dat waren andere programma’s dan de FaceFormer-training, de cijfers laten zich niet overdragen.

Onze aanpak traint niet afzonderlijke spieren, maar ademhaling, slikken en hoofdbalans tegelijk in één verloop. Een ademhalingspatroon is geen voornemen, maar een opgeslagen verloop, en dat verandert door herhaling, overdag en tijdens de slaap.

Bij de FaceFormer-training ligt de FaceFormer in het mondvoorhof, achter de lippen en voor de tanden. De tongpunt ligt tegen het kleine bultje achter de bovenste snijtanden, je ademt door de neus, het hoofd is rechtop in balans.

In de basisoefening druk je de lippenwig met de lippen samen, bijt je met de kiezen kort op elkaar en slik je één keer. De onderdruk trekt de tong tegen het gehemelte, de mondholte is dicht. In de trekoefening trek je de lippenwig bovendien naar voren, niet harder dan je lippen hem kunnen vasthouden.

3D-film over de trekoefening: de FaceFormer ligt in het mondvoorhof, de vingers trekken de lippenwig naar voren, een aftelklok telt de houdtijd.

Vanaf ongeveer week 6 komt de ademhalingsoefening erbij. Je ademt ongeveer zes seconden door de neus in, houdt kort de adem in, bijt op elkaar en slikt, en ademt dan zes seconden lang uit. De ademhalingspauze daarna verleng je in kleine stappen, niet verder dan prettig is. Zo wordt rustige neusademhaling de normale situatie, overdag en ’s nachts.

  1. Vanaf dag 1

    Basisoefening

    Drie keer per dag een paar minuten met de FaceFormer ZERO, het aantal herhalingen bouw je week na week op.

  2. Vanaf ongeveer week 3

    Trekoefening en nacht

    De trekoefening komt erbij. ’s Nachts draag je de FaceFormer ZERO, zodra de basisoefening goed zit. Glijdt hij er in het begin tijdens de slaap uit, dan is dat normaal. De gewenning duurt van één nacht tot vier à zes weken.

  3. Na enkele weken

    Overstap op de ONE

    Overdag train je met de FaceFormer ONE. Die is even groot en heeft dezelfde vorm als de ZERO, alleen van steviger materiaal.

  4. Vanaf ongeveer week 6

    Ademhalingsoefening

    De ademhalingsoefening verbindt de training met rustige neusademhaling en ademhalingspauzes die na verloop van tijd langer worden.

  5. Over maanden

    Het patroon verloopt vanzelf

    Tot de nieuwe verlopen zonder nadenken gaan, rekent de oefenhandleiding op zes tot twaalf maanden.

’s Nachts is de FaceFormer onderdeel van de training, geen snurkstopper. De kern vormt het oefenen overdag. Draag je ’s nachts een CPAP-masker of een beugel, stem de nacht dan af met je behandelende praktijk. De gratis FaceFormer-app begeleidt de basisoefeningen, alle modules vind je op de oefenpagina’s. Voor kinderen geldt een eigen oefenschema, meer onder FaceFormer voor kinderen.

Dagelijks leven

Rustiger ademen tijdens de slaap: wat je in het dagelijks leven kunt doen

01

Lippen dicht, neus open

De lippen liggen losjes op elkaar, de tongpunt op het referentiepunt achter de bovenste snijtanden. Zo blijft de mondholte dicht, en neemt de lucht de weg door de neus, ook bij het inslapen.

02

Het hoofd niet knikken

Een te hoog kussen buigt het hoofd naar voren en maakt de keel nauwer. Zoek een houding waarin het hoofd in het verlengde van de wervelkolom ligt.

03

’s Avonds weinig alcohol

Alcohol en slaapmiddelen verlagen de spanning van de keelspieren extra. Wie er ’s avonds van afziet, neemt de luchtweg een last af.

04

Geen mondtape

De mond met pleister afsluiten raden wij niet aan. De mondsluiting moet uit het patroon ontstaan, niet uit plakband.

05

Meting als vergelijking

Een meting in het slaaplaboratorium laat je zien waar je staat. Een controlemeting na enkele maanden training laat je zien wat er is veranderd.

Vragen

Veel gevraagd

Wat is het verschil tussen snurken en slaapapneu?

Bij snurken is de luchtweg tijdens de slaap vernauwd, maar de lucht blijft stromen, en zacht weefsel gaat trillen. Bij obstructieve slaapapneu valt de keel herhaaldelijk helemaal of bijna helemaal dicht, en stopt de ademhaling gedurende minstens tien seconden. Metingen laten zien dat beide op één lijn liggen. Beslissend is hoe gemakkelijk de keel tijdens de slaap toegeeft.

Is snurken gevaarlijk?

Af en toe snurken, bijvoorbeeld bij een verkoudheid, geldt als normale variant. Luid, regelmatig snurken laat zien dat de luchtweg tijdens de slaap nauw wordt. Komen daar waargenomen ademstops en sterke vermoeidheid overdag bij, dan geeft een meting in het slaaplaboratorium duidelijkheid. Die is tegelijk de uitgangswaarde waaraan je later veranderingen kunt aflezen.

Wat zijn de oorzaken van snurken?

Direct ontstaat snurken doordat weefsel in de keel tijdens de slaap weinig spanning heeft en de luchtweg nauw wordt. Alcohol, rugligging en gewicht versterken dat. De verslapping zelf is volgens ons in de regel het gevolg van een patroon van mondademhaling, een laag liggende tong en een naar voren verplaatste hoofdbalans.

Waarom snurk ik vooral in rugligging?

In rugligging zakken tongbasis en zachte gehemelte door de zwaartekracht naar achteren en vernauwen de keel. Ligt de tong toch al laag, dan weegt dat extra zwaar. In zijligging is de weg vaak vrijer. Aan het patroon dat de keel laat toegeven, verandert de ligging echter niets.

Helpen oefeningen tegen snurken?

Oefeningen voor mond, tong en keel zijn in studies onderzocht, met gemiddeld minder ademstops en minder snurken. De FaceFormer-training oefent ademhaling, slikken en hoofdbalans samen in één verloop. Ze is erop gericht de basisfuncties weer fysiologisch in te stellen, en schept daarmee de voorwaarde dat de luchtweg tijdens de slaap stabieler kan worden.

Moet ik CPAP mijn hele leven dragen?

CPAP houdt de luchtweg open zolang het apparaat loopt. Aan de oorzaak verandert het niets, daarom is het vaak vele jaren nodig. Ons doel is dat de luchtweg weer op eigen kracht stabiel blijft. De training overdag kan parallel worden begonnen. Of de overdrukbeademing kan worden afgebouwd, toont een controlemeting, en de beslissing neem je samen met je slaapgeneeskundige.

Kan de FaceFormer ’s nachts gevaarlijk worden als ik slaapapneu heb?

Van de FaceFormer zelf gaat geen verstikkingsgevaar uit. Hij ligt in het mondvoorhof voor de tanden, laat zich op elk moment met tong of lippen naar buiten duwen en valt bij bewegingen tijdens de slaap, juist in het begin, vaak vanzelf uit de mond. Ligt hij ’s ochtends nog op zijn plaats, dan is dat een aanwijzing dat je ’s nachts overwegend door de neus hebt geademd. Bij obstructieve slaapapneu gebruik je hem alleen als aanvulling op de medische behandeling, niet als vervanging daarvan.

Kan ik de FaceFormer ’s nachts naast een CPAP-neusmasker dragen?

Met een zuiver neusmasker is dat technisch mogelijk, want de FaceFormer ligt in het mondvoorhof en raakt de luchtweg van het masker niet. Of de combinatie in jouw geval zinvol is en of er aan de instelling van het apparaat iets kan veranderen, beslis je samen met je slaapgeneeskundige.

Helpt een snurkbeugel?

Een mandibulaire repositiebeugel houdt de onderkaak naar voren, de tongbasis volgt, en de keel wordt wijder. Dat kan snurken en ademstilstanden verminderen zolang de beugel wordt gedragen. Lipsluiting, neusademhaling en slikken traint hij niet, en bij langdurige dragers verschuift hij meetbaar de stand van de tanden. Volgens ons is hij daarom een steun, geen behandeling van de oorzaak.

Is het zinvol om ’s nachts de mond af te plakken?

De mond afplakken, ook mouth taping genoemd, raden wij niet aan. De tape houdt de lippen mechanisch op elkaar, het patroon van tong, slikken en ademhaling blijft hetzelfde. Een overzichtsstudie ziet bovendien een mogelijk ernstig risico, vooral als de neus verstopt is. De mondsluiting moet uit het patroon ontstaan.

FaceFormer of CPAP-masker: moet ik kiezen?

Nee, dat is geen of-of. Het CPAP-masker houdt de luchtweg tijdens de slaap met overdruk open. Het werkt zolang het wordt gedragen, aan de oorzaak verandert het niets. De FaceFormer-training grijpt eerder aan: bij referentiepositie van de tong, mondsluiting, neusademhaling en slikverloop, dus bij de spieren die de luchtweg tijdens de slaap open moeten houden. Een hoge waarde in het slaaplaboratorium is daarom een goede reden om nu met de training te beginnen. Laat het verloop na enkele maanden in het slaaplaboratorium controleren en beslis samen met je slaapgeneeskundige of de therapie kan worden aangepast.

Meer over dit onderwerp

Meer artikelen uit de kennisbank

Alle onderwerpen in een overzicht

Ervaringen met dit onderwerp

Hoe verder

Dr. Klaus-Jürgen Berndsen
Dr. Klaus-Jürgen BerndsenOntwikkelaar van de FaceFormer-therapie. Inhoudelijke basis: het boek “Trust the Triad”. Stand: september 2026.

Bronnen

  1. Gleadhill IC, Schwartz AR, Schubert N, Wise RA, Permutt S, Smith PL (1991). Upper airway collapsibility in snorers and in patients with obstructive hypopnea and apnea. American Review of Respiratory Disease 143(6):1300-1303. PMID 2048817. Bron
  2. Benjafield AV, Ayas NT, Eastwood PR et al. (2019). Estimation of the global prevalence and burden of obstructive sleep apnoea: a literature-based analysis. The Lancet Respiratory Medicine 7(8):687-698. PMID 31300334. Bron
  3. Mezzanotte WS, Tangel DJ, White DP (1992). Waking genioglossal electromyogram in sleep apnea patients versus normal controls (a neuromuscular compensatory mechanism). Journal of Clinical Investigation 89(5):1571-1579. PMID 1569196. Bron
  4. Fitzpatrick MF, McLean H, Urton AM, Tan A, O’Donnell D, Driver HS (2003). Effect of nasal or oral breathing route on upper airway resistance during sleep. European Respiratory Journal 22(5):827-832. PMID 14621092. Bron
  5. Jordan AS, Woods MJ, Cori JM, Chan JKM, Nicholas CL, Semmler J, Trinder J (2024). Motor control of the palatoglossus and genioglossus during changes in breathing route. Journal of Applied Physiology 137(5):1409-1417. PMID 39323393. Bron
  6. Walsh JH, Maddison KJ, Platt PR, Hillman DR, Eastwood PR (2008). Influence of head extension, flexion, and rotation on collapsibility of the passive upper airway. Sleep 31(10):1440-1447. PMID 18853942. Bron
  7. Sullivan CE, Issa FG, Berthon-Jones M, Eves L (1981). Reversal of obstructive sleep apnoea by continuous positive airway pressure applied through the nares. The Lancet 1(8225):862-865. PMID 6112294. Bron
  8. Yu J, Zhou Z, McEvoy RD, Anderson CS, Rodgers A, Perkovic V, Neal B (2017). Association of Positive Airway Pressure With Cardiovascular Events and Death in Adults With Sleep Apnea: A Systematic Review and Meta-analysis. JAMA 318(2):156-166. PMID 28697252. Bron
  9. Strollo PJ Jr, Soose RJ, Maurer JT et al., STAR Trial Group (2014). Upper-airway stimulation for obstructive sleep apnea. New England Journal of Medicine 370(2):139-149. PMID 24401051. Bron
  10. Rhee J, Iansavitchene A, Mannala S, Graham ME, Rotenberg B (2025). Breaking social media fads and uncovering the safety and efficacy of mouth taping in patients with mouth breathing, sleep disordered breathing, or obstructive sleep apnea: A systematic review. PLoS One 20(5):e0323643. PMID 40397877. Bron
  11. Camacho M, Certal V, Abdullatif J, Zaghi S, Ruoff CM, Capasso R, Kushida CA (2015). Myofunctional Therapy to Treat Obstructive Sleep Apnea: A Systematic Review and Meta-analysis. Sleep 38(5):669-675. PMID 25348130. Bron
  12. Patel S, Rinchuse D, Zullo T, Wadhwa R (2019). Long-term dental and skeletal effects of mandibular advancement devices in adults with obstructive sleep apnoea: A systematic review. International Orthodontics 17(1):3-11. PMID 30770329. Bron
  13. Franklin KA, Anttila H, Axelsson S, Gislason T, Maasilta P, Myhre KI, Rehnqvist N (2009). Effects and side-effects of surgery for snoring and obstructive sleep apnea: a systematic review. Sleep 32(1):27-36. PMID 19189776. Bron

Aan de slag

Klaar voor de training?

De gratis FaceFormer-app begeleidt de basisoefeningen, telt mee en herinnert je aan de sessies. Desgewenst begeleidt een praktijk uit het behandelaarsoverzicht je.

De FaceFormer-training is erop gericht de basisfuncties ademhaling, slikken en hoofdbalans met mondsluiting en referentiepositie van de tong weer fysiologisch af te stellen, en schept daarmee de voorwaarde waardoor klachten kunnen verbeteren. Het vervangt geen onderzoek door een arts. Behandelaars bij jou in de buurt vind je in het behandelaarsoverzicht.


Nu FaceFormer kopen

Modellenoverzicht
ZERO kinderset
De FaceFormer voor kinderen van 2-10 jaar
59,90€
2-10 jaar
Succesboekset
Facy draagtas/nekkussen
incl. gekleurde hygiënebox
ZER+ONE
De starterset voor jongeren en volwassenen
64,33€
Beste aanbieding
Met zwarte & witte hygiënebox
ZERO om mee te beginnen
ZERO aanbevolen voor gebruik 's nachts
ONE voor gevorderde training
ONE blue/clear
De FaceFormer voor jongeren en volwassenen
39,90€
In blauw of kristalhelder
incl. gekleurde hygiënebox
Voor de FaceFormer-training
Geschikt voor zowel dagelijkse training als gebruik 's nachts