Vakartikel tong

Tongriem knippen?Frenotomie, functie en training

Een te korte tongriem houdt de tong vast aan de mondbodem. Wanneer knippen nodig is, wie dat beoordeelt en waarom de tong daarna moet leren wat ze daarvoor nooit kon: naar het gehemelte, in het slikken en in de neusademhaling, overdag en ’s nachts.

Herken je dit?

Komt je tong echt omhoog?

Wat is op jou of je kind van toepassing?

Tik aan wat voor jou geldt.

Zijn meerdere punten op jou van toepassing, dan is het de moeite waard om goed naar de functie van de tong te kijken. Of de tongriem de oorzaak is, beoordeelt een zorgprofessional die mond en tong in beweging onderzoekt.

Zelftest voor de spiegelZo begeleiden we de therapie
Dit vervangt geen onderzoek. Het laat je alleen zien waar je in dit artikel verder kunt lezen.

Het belangrijkste in het kort

  • De tongriem verbindt de onderkant van de tong met de mondbodem. Te kort is hij volgens ons pas als hij de functie beperkt, niet al als hij er opvallend uitziet. De eenvoudigste toetssteen: bereikt de tongpunt bij een geopende mond gecontroleerd het gehemelte achter de bovenste snijtanden?
  • Is de tongriem echt te kort, dan moet hij worden doorgeknipt. Dat beslist de arts of tandarts, bij baby’s samen met de verloskundige, de lactatiekundige en de kinderarts.
  • Omdat de tong het juiste patroon nooit heeft geleerd, moet ze het na het knippen vanaf nul opnieuw leren. Dat lukt naar onze mening het best met een triadische training van de basisfuncties, die ademhaling, slikken en hoofdbalans samen oefent, zoals de FaceFormer-therapie.

Video

Je hebt een verkorte tongriem. Kan die zonder gevolgen blijven of niet?

Das Video lädt erst nach dem Klick. Dann werden Daten an YouTube (Google) übertragen.

Anatomie

Wat de tongriem is en waarvoor hij dient

Een klein bandje onder de tong met een groot effect op een hele functieruimte.

Til je tong op en kijk in de spiegel. Het dunne slijmvliesbandje in het midden, tussen de onderkant van de tong en de mondbodem, is de tongriem, in vaktaal frenulum linguae. Hij geeft de tong een centrale geleiding. Zit zijn aanhechting ver naar achteren en is hij elastisch genoeg, dan hindert hij geen enkele beweging.

AnkyloglossieVakterm voor een verkorte of te ver naar voren aangegroeide tongriem die de beweeglijkheid van de tong beperkt
FrenotomieHet doorknippen van de tongriem, bij pasgeborenen meestal een korte knip
FrenuloplastiekEen plastische snijtechniek, bijvoorbeeld als Z- of Y-plastiek, vooral bij oudere kinderen en volwassenen

De tong is geen aanhangsel in de mond. Ze werkt in een ruimte waarin zacht gehemelte, strottenhoofd, onderkaak en tongbeen bij elke slikbeweging fijn op elkaar zijn afgestemd. Wij spreken van de triade van ademhaling, slikken en hoofdbalans.

Wordt de tongpunt aan de mondbodem vastgehouden, dan ontbreekt er in dit systeem een centrale bouwsteen. Wat van levensbelang is, zoals slikken en ademen, loopt toch, alleen via omwegen. Precies die omwegen zijn het eigenlijke onderwerp van dit artikel.

Dwarsdoorsnede van mond en keel: de tong ligt tegen het gehemelte, de luchtweg erachter blijft vrij.
Dwarsdoorsnede van mond en keel: de tong ligt tegen het gehemelte, de luchtweg erachter blijft vrij.

Beoordelen

Wanneer een tongriem te kort is

Doorslaggevend is wat de tong kan. Hoe de tongriem eruitziet, zegt op zichzelf weinig.

8 %van de baby’s

in het eerste levensjaar hebben volgens een analyse van 15 studies met meer dan 24.000 kinderen een ankyloglossie, jongens vaker dan meisjes2

4 tot 11 %van de pasgeborenen

noemt de Cochrane-review, afhankelijk van hoe streng de definitie is1

De cijfers schommelen omdat er geen eenduidige maatstaf is. De diagnose-instrumenten zijn onvoldoende getoetst, en herkenning en ingrepen zijn de afgelopen 15 jaar sterk toegenomen2. De Amerikaanse vereniging van kinderartsen benadrukt daarom dat bij een zuigeling het drinken en de melkoverdracht goed beoordeeld moeten worden. Een opvallende tongriem alleen verklaart geen borstvoedingsprobleem3.

Als de tongpunt bij een geopende mond het kleine heuveltje achter de snijtanden gecontroleerd bereikt, is dat genoeg.Zo beschrijft Dr. Klaus Berndsen de toetssteen voor jongeren en volwassenen. Een tongriem losmaken terwijl de tong voldoende beweeglijk is, levert volgens hem geen voordeel op.

Baby aan de borst

Glijdt af, klakt, drinkt heel lang of raakt moeilijk verzadigd. De moeder heeft pijnlijke tepels.

Tongpunt

Ingekeept of hartvormig als de tong wordt uitgestoken.

Contact met het gehemelte

Bij een geopende mond bereikt de punt het gehemelte niet.

Mond en ademhaling

De mond staat vaak open, er wordt door de mond geademd.

Spreken

Klanken als S, L of R lukken alleen via omwegen.

Nacht

Snurken, onrustige slaap, ’s ochtends een droge mond.

Geen van deze signalen bewijst een te korte tongriem. Veel ervan hebben andere oorzaken, bijvoorbeeld een tong die gewoon nooit heeft geleerd boven te liggen. Bij slissen bijvoorbeeld is de tongfunctie volgens ons in de regel belangrijker dan de tongriem; meer daarover in het artikel Slissen en tongfunctie.

Zelftest

Verkorte tongriem herkennen: de test voor de spiegel

Vijf stappen, twee minuten, één spiegel. De test laat je zien wat je tong kan. Een diagnose is het niet.

Typische signalen van een te korte tongriem zijn goed te zien. De tongpunt lijkt bij het uitsteken ingekeept of hartvormig; Dr. Berndsen spreekt van de harttong. Onder de tong reikt de tongriem ver naar voren, bijna tot aan de punt. En bij een wijd geopende mond komt de tong niet los van de mondbodem.

Dan komt de tong ook niet in haar referentiepositie tegen het voorste deel van het gehemelte. Vaak vertoont ze daarnaast tandafdrukken aan de randen, omdat ze laag ligt en opzij tegen de tanden drukt.

Wijd geopende mond: de tong blijft plat op de mondbodem liggen en komt niet omhoog naar het gehemelte. Beeld uit de video van Dr. Berndsen over de tong.
Wijd geopende mond: de tong blijft plat op de mondbodem liggen en komt niet omhoog naar het gehemelte. Beeld uit de video van Dr. Berndsen over de tong.
  1. Stap 1

    Tongpunt tegen het gehemelte

    Open je mond wijd en leg de tongpunt tegen het kleine verhoginkje achter de bovenste snijtanden. Opvallend: de punt komt er alleen bij een half gesloten mond, of helemaal niet.

  2. Stap 2

    Tong uitsteken

    Steek je tong zo ver mogelijk recht naar buiten en kijk naar de punt. Opvallend: de punt krijgt een inkeping, wordt hartvormig of wordt naar beneden getrokken.

  3. Stap 3

    Onder de tong kijken

    Til je tong op en bekijk de tongriem. Opvallend: hij is kort en strak, reikt bijna tot aan de tongpunt of spant zich wit op.

  4. Stap 4

    Aanzuigen en klakken

    Zuig je hele tong plat tegen het gehemelte en laat haar met een klak los. Opvallend: de tong zuigt zich niet breed vast, het klakken lukt niet of alleen met hulp van de onderkaak.

  5. Stap 5

    Lippen likken

    Ga met je tongpunt één keer rond over boven- en onderlip. Opvallend: de bovenlip wordt niet bereikt, of de onderkaak moet meebewegen.

Bij de baby

De baby glijdt bij het drinken aan de borst steeds weer af, klakt hoorbaar, drinkt heel lang of raakt moeilijk verzadigd. De tepels doen pijn. Bij de fles loopt er vaak melk uit de mondhoek.

Bij de peuter

De tongpunt lijkt bij het uitsteken hartvormig. Vast voedsel wordt lang in de mond heen en weer geschoven, de mond staat vaak open.

Bij het schoolkind

Klanken als S, L of R lukken alleen via omwegen. De tong schuift bij het slikken naar voren, ’s nachts wordt er door de mond geademd.

Veel van deze signalen hebben ook andere oorzaken, en een zelftest vervangt geen onderzoek. Of de tongriem te kort is, stelt een zorgprofessional vast: de kinderarts, de tandarts, de kno-arts of de mond-, kaak- en aangezichtschirurg. Bij baby’s met drinkproblemen zijn de verloskundige en de lactatiekundige het eerste aanspreekpunt.

Oorzakenketen

Wat een strakke tongriem in het dagelijks leven verandert

De tong moet toch slikken, vele honderden tot duizend keer per dag. Ze zoekt een vervangende weg.

  1. De tong komt niet omhoog

    De punt bereikt haar referentiepunt aan het voorste deel van het gehemelte niet. Het tonglichaam blijft laag in de mond.

  2. Het slikken neemt een omweg

    In plaats van naar boven en naar achteren te werken, drukt de tong naar voren tegen de tanden. Lippen en wangen helpen mee.

  3. De mond gaat vaker open

    Zonder de tong als steun tegen het gehemelte valt de mondsluiting zwaarder. De lucht neemt vaker de weg door de mond.

  4. Het patroon wordt een gewoonte

    Omdat het zo vaak wordt herhaald, slaan de hersenen de omweg op als het normale geval. Wie het heeft, merkt er vaak niets van, het was immers nooit anders.

Tijdens de groei volgt de vorm de functie. Ontbreekt de druk van de tong van binnenuit, dan kan de bovenkaak zich smaller en het gehemelte zich hoger ontwikkelen; meer daarover onder hoog gehemelte. Bij zuigelingen komt de borstvoeding erbij. Aan de borst werkt de tong in een golf van voor naar achter, zoals het artikel Borstvoeding en mondmotoriek laat zien. Wordt ze vastgehouden, dan wordt dat moeilijk.

63 van 150kinderen

met een vermoeden van een slaapgerelateerde ademhalingsstoornis hadden in een retrospectieve analyse van een kliniek een korte tongriem zonder vergrote amandelen. Deze groep vertoonde meer afwijkingen in de mondholte5

OR 5,0odds ratio

voor een met een vragenlijst vastgesteld risico op slaapapneu vond een Pools dwarsdoorsnedeonderzoek bij kinderen met een korte tongriem6

Beide studies tonen verbanden, geen oorzaak en geen effect van een behandeling. Ze passen wel bij wat we dagelijks zien. Een tong die niet boven ligt, laat de mond eerder openstaan, en mondademhaling belast de bovenste luchtwegen, vooral in liggende houding.

De ingreep

Frenotomie: wanneer knippen nodig is

Als de tongriem echt te kort is, moet hij worden doorgeknipt. Daar kun je niet omheen.

Op tv: In “JENKE. Experiment. Schlaflos” (ProSieben, 08.10.2026) laat Jánik von Wilmsdorff zijn tongriem doorknippen. Ook de FaceFormer is in de uitzending te zien, in verband met slaap en lichaamshouding. Uitzending gratis bekijken bij Joyn

Dat zegt Dr. Klaus Berndsen zonder voorbehoud. Bij een grensgeval, waarbij onduidelijk is of de tongriem echt te kort is, ziet hij dat de beweeglijkheid door training kan verbeteren. Dat beoordeelt de zorgprofessional. Is de tongriem te kort of te ver naar voren aangegroeid, dan vervangt geen enkele training de ingreep.

Of en hoe er wordt geopereerd, beslist de zorgprofessional die jou of je kind onderzoekt: uit de kinder- en jeugdgeneeskunde, de mond-, kaak- en aangezichtschirurgie, de keel-, neus- en oorheelkunde of de tandheelkunde. Bij baby’s met borstvoedingsproblemen zijn de verloskundige en de lactatiekundige het eerste aanspreekpunt, samen met de kinderarts.

Dr. Klaus Berndsen legt uit waarom een tongriem die te ver naar voren is aangegroeid, de tong in de hele functieruimte beperkt.
Dr. Klaus Berndsen legt uit waarom een tongriem die te ver naar voren is aangegroeid, de tong in de hele functieruimte beperkt.

Bij de pasgeborene

  • Meestal een korte knip met de schaar of met een laser
  • Een korte ingreep, vaak zonder narcose
  • Daarna direct weer aanleggen, borstvoeding is de beste beweging
  • Begeleiding door verloskundige en lactatiekundige

Bij oudere kinderen en volwassenen

  • Vaak een plastische snijtechniek, bijvoorbeeld Z- of Y-plastiek
  • Doel is dat het bandje niet weer aan elkaar groeit
  • De opererende praktijk kiest de techniek
  • Daarna gerichte training van de tongfunctie

Wat het onderzoek over borstvoeding zegt: in de Cochrane-review met vijf gerandomiseerde studies verminderde de frenotomie op korte termijn de pijn van de moeder bij het voeden. Een consistente verbetering van de borstvoeding zelf kon niet worden aangetoond. De studies waren klein, en veel baby’s uit de controlegroepen werden later ook geopereerd1. Ook de Amerikaanse vakvereniging voor kno-heelkunde bereikte in haar expertconsensus over veel vragen geen overeenstemming en noemt ontbrekend bewijs als reden4.

Preventief knippen met de belofte latere kaak- of luchtwegproblemen te voorkomen, is volgens de Amerikaanse vereniging van kinderartsen niet onderbouwd3. Daarom staat aan het begin altijd de vraag naar de functie. Is die beperkt en ligt het aan de tongriem, dan is het knippen de juiste eerste stap.

Na het knippen

Na het knippen: zo begeleiden we de therapie

Het knippen geeft de tong bewegingsvrijheid. Het patroon dat ze nooit had, komt daardoor niet vanzelf.

Jarenlang heeft de tong met compensatiebewegingen geslikt, gesproken en de mond open gehouden. Deze processen zijn in de hersenen opgeslagen zoals elke andere gewoonte. Maak je de tongriem los, dan is de tong vrij, maar kennen de hersenen de nieuwe weg nog niet. Daarom moet het patroon volgens ons vanaf nul opnieuw worden geleerd: tong tegen het gehemelte, slikken via het gehemelte, lippen dicht, ademhaling door de neus.

Zoals na lang in het gips

Gaat het gips eraf, dan is het been weer vrij. Toch loop je nog een tijdje mank, omdat het lichaam aan de ontziende houding gewend is geraakt. Pas het lopen zelf, vaak en nauwkeurig herhaald, brengt de oude manier van lopen terug. Bij de tong is het vergelijkbaar, alleen heeft ze de juiste manier meestal nooit leren kennen.

  1. Vóór de ingreep

    Patroon voorbereiden

    Enkele weken vooraf: basisoefening drie keer per dag, in week 1 met 8, in week 2 met 14 en vanaf week 3 met 20 herhalingen. Daarbij lipsluiting en neusademhaling in het dagelijks leven. Zo leert de tong al de baan kennen die ze daarna moet volgen, en kan de spanning in de mondruimte zich ordenen.

  2. Ingreep en herstel

    Pauze en groen licht

    Na de frenotomie heelt eerst de wond. Geeft de opererende praktijk eigen bewegingsoefeningen mee voor de eerste dagen, dan hebben die voorrang. Wanneer je weer met de FaceFormer begint, spreek je af met de praktijk.

  3. Vanaf het groene licht

    Vanaf nul opbouwen

    Nieuwe start met de basisoefening, drie keer per dag, weer beginnend met weinig herhalingen. Doel is de referentiepositie van de tong: punt tegen het verhoginkje achter de snijtanden, tonglichaam breed tegen het gehemelte, slikken met tandcontact.

  4. Vanaf ongeveer week 3

    Trekoefening en nacht

    De trekoefening komt erbij, en de training gaat met de zachte ZERO de nacht in. Zo wordt het nieuwe patroon ook tijdens de slaap geoefend.

  5. Vanaf ongeveer week 6

    Uitbreiden

    Uitgebreide modules vullen de training aan, voor de training overdag kun je na een paar weken overstappen op de stevigere ONE. Voor de nacht raden we de ZERO aan, maar de ONE kan ’s nachts ook.

  6. Bij kinderen

    Eigen schema van de praktijk

    Bij kinderen bepaalt de praktijk vanaf wanneer en in welke vorm er getraind wordt. Een veelgebruikte leidraad: dag 1 tot 14 telkens 5 basis- en 5 trekoefeningen drie keer per dag, dag 15 tot 28 telkens 10, vanaf week 5 telkens 20, speels en met lof.

Voor de combinatie van frenuloplastiek en myofunctionele therapie zijn er eerste gegevens. In een vragenlijstanalyse van 348 behandelde personen meldde 91 % tevredenheid, velen ook minder mondademhaling en snurken. De studie was retrospectief, zonder controlegroep en zonder slaaplaboratorium; de auteurs vragen zelf om objectieve metingen7. Ze laat wel zien dat vakmensen knippen en training samen zien.

Slaap

Tongriem en slaap: wat ’s nachts telt

Tijdens de slaap kan niemand bewust bijsturen. Daar blijkt welk patroon de tong echt heeft opgeslagen.

Ligt de tong tegen het gehemelte, dan blijft de mond zonder inspanning gesloten en stroomt de lucht door de neus. Tegelijk vormt de tong een deel van de wand van de bovenste luchtweg. Ligt ze laag en valt ze in liggende houding naar achteren, dan wordt de keel nauwer. Dat kan snurken in de hand werken.

Daarom hoort de nacht bij de training. Bij de training ’s nachts ligt de zachte FaceFormer ZERO vóór de tanden en herinnert hij lippen en tong aan hun plek. Mondtape wijzen we af; de redenen staan in het artikel Mouth taping.

's Nachts met de FaceFormer: lippen gesloten, de lucht neemt de weg door de neus.
’s Nachts met de FaceFormer: lippen gesloten, de lucht neemt de weg door de neus.
24,5 naar 12,3ademstops en afvlakkingen van de ademhaling per uur

daalde het gemiddelde bij volwassenen met slaapapneu in negen studies naar myofunctionele therapie. De studies waren klein en meestal zonder controlegroep8

14 naar 4 %van de slaaptijd

nam het snurken in dezelfde studies af8

Deze gegevens hebben betrekking op training in het algemeen, niet op mensen na een frenotomie. Ze laten wel zien dat de spieren van tong en keel tijdens de slaap een rol spelen en te trainen zijn. Volgens ons schept een training van ademhaling, slikken en hoofdbalans de voorwaarde waardoor nachtelijke patronen kunnen veranderen.

Slaapapneu hoort altijd in handen van een arts. Met een voorgeschreven CPAP-therapie stop je niet op eigen houtje; training kan ernaast lopen. Meer daarover in het artikel Snurken en slaapapneu.

Tijdens de slaap loopt het opgeslagen patroon, zonder dat iemand erop let.
Tijdens de slaap loopt het opgeslagen patroon, zonder dat iemand erop let.

Ervaringen

Wat we in de praktijk steeds weer zien

De verkorte tongriem is voor ons geen bijzaak. We komen hem voortdurend tegen.

Aan het ISST in Unna komen we de verkorte tongriem in de behandeling vaak tegen, vooral bij kinderen.We zien steeds weer dat een te korte tongriem lang onopgemerkt blijft, omdat slikken en spreken via omwegen op de een of andere manier lukken. En we zien dat het oude patroon na het losmaken blijft bestaan, zolang het niet opnieuw wordt getraind.

Dr. Klaus Berndsen vertelt in twee van zijn video’s over een man van 60 met levenslange slikproblemen. Bij hem was de tongriem ver naar voren aan de tongpunt aangegroeid. De tongriem werd losgemaakt, daarna trainde hij het nieuwe patroon. In dit verloop ging het volgens het verslag van Dr. Berndsen na enkele weken duidelijk beter met hem. Dat is een individueel geval, geen bewijs voor een effect, en het laat zich niet op anderen overdragen.

Dr. Berndsen ziet bovendien dat een tongriem na de ingreep weer kan verkleven, vooral als de tong daarna weinig wordt bewogen. Bij baby’s is voor hem de borstvoeding zelf de beste tongtraining. Meer verlopen uit de FaceFormer-therapie, telkens als individueel geval, vind je onder FaceFormer voor en na.

Volwassenen

Tongriem bij volwassenen: is dat nog de moeite waard?

Verkorte tongriemen komen niet alleen bij baby’s voor. Veel volwassenen horen er pas laat van.

Wie met een te korte tongriem is opgegroeid, merkt vaak niets. Het was nooit anders, en slikken, spreken en ademen hebben zich met vervangende patronen ingericht. Volwassenen worden zich steeds meer bewust van het onderwerp, vaak in verband met snurken, kaakklachten of scheefstaande tanden die na een beugel terugkomen.

  1. Laten beoordelen

    Bereikt de tongpunt bij een geopende mond gecontroleerd het gehemelte? Een zorgprofessional gaat na of de tongriem de oorzaak is.

  2. Is hij te kort, dan wordt er geknipt

    Bij volwassenen meestal met een plastische snijtechniek, zodat het bandje niet weer verkleeft.

  3. Het patroon opnieuw opbouwen

    Tientallen jaren oude vervangende patronen veranderen niet vanzelf. Volgens ons is daarna een gerichte training van ademhaling, slikken en hoofdbalans nodig.

Verder lezen: met het onderwerp verkorte tongriem bij volwassenen houdt ook Lena Koopmann zich bezig, holistisch pijncoach, posturologe en gecertificeerd FaceFormer-behandelaar, met wie we samenwerken. Bij ons leidt ze ook de groepscoaching voor de FaceFormer-training, ook als groepscoaching voor kinderen. Meer over haar werk vind je op Train & Pain.

Training

Zo oefent de tong met de FaceFormer

Een patroon, geen krachttraining. De FaceFormer geeft lippen en tong een vaste baan.

Bij de basisoefening ligt de FaceFormer achter de lippen vóór de tanden. De lippen omsluiten hem, de tongpunt zoekt het referentiepunt aan het gehemelte, het hoofd balanceert rechtop en er wordt door de neus geademd. Dan volgt een slikbeweging met tandcontact. De onderdruk trekt de tong tegen het gehemelte. Hoe de referentiepositie van de tong er precies uitziet, leggen we uitgebreid uit in een apart artikel.

01

Starten met de ZERO

De zachte gele ZERO is voor iedereen het startpunt en voor de nacht onze aanbeveling, maar de ONE kan ’s nachts ook. Voor de training overdag volgt na een paar weken de stevigere ONE. Beide zijn even groot en hebben dezelfde vorm.

02

Kinderen

Voor kinderen tot 10 jaar raden we de ZERO aan. Bij kleine kinderen bepaalt de praktijk vanaf wanneer en in welke vorm er getraind wordt. Meer onder FaceFormer voor kinderen.

03

Groen licht na de ingreep

Wanneer je na een frenotomie met de training begint, spreek je af met de praktijk die de ingreep uitvoert.

04

Begeleiding

De gratis FaceFormer-app begeleidt je bij de basisoefeningen. Een praktijk bij jou in de buurt vind je in het behandelaarsoverzicht.

Je kunt geen van beide overslaan, niet de operatie en niet de training daarna.Dr. Klaus Berndsen in de video over de verkorte tongriem. Je moet volhouden, het kan de moeite waard zijn.

Vragen

Veel gevraagd

Wanneer moet een tongriem worden doorgeknipt?

Als hij de functie van de tong beperkt, dus drinken, slikken, spreken of het optillen van de tong naar het gehemelte, en een zorgprofessional de tongriem als oorzaak ziet. Een opvallend uiterlijk alleen is geen reden. Is hij echt te kort, dan is het knippen volgens ons onmisbaar.

Hoe herken ik een verkorte tongriem?

Typisch zijn een hartvormig ingekeepte tongpunt, een tongriem die ver naar voren reikt, en een tong die bij een wijd geopende mond het gehemelte niet bereikt. De zelftest in dit artikel laat zien waar je op kunt letten. De diagnose stelt een zorgprofessional.

Wie beslist over een frenotomie?

De zorgprofessional die onderzoekt, uit de kinder- en jeugdgeneeskunde, de mond-, kaak- en aangezichtschirurgie, de kno-heelkunde of de tandheelkunde. Bij baby’s met borstvoedingsproblemen betrek je ook de verloskundige en de lactatiekundige erbij.

Is een frenotomie bij een baby pijnlijk?

Bij een pasgeborene is het meestal een heel korte ingreep, vaak zonder narcose, en daarna wordt de baby direct weer aangelegd. Hoe de ingreep verloopt en waar je daarna op moet letten, legt de praktijk uit die hem uitvoert.

Kan een verkorte tongriem snurken beïnvloeden?

Studies tonen een verband tussen een korte tongriem en slaapgerelateerde ademhalingsstoornissen bij kinderen, maar geen bewijs voor een oorzaak. Volgens ons telt of de tong boven ligt, de mond gesloten blijft en er door de neus wordt geademd. Snurken en ademstops moeten door een arts worden onderzocht.

Tongriem bij volwassenen: is dat nog de moeite waard?

Is de tongriem te kort, dan wordt hij ook bij volwassenen doorgeknipt, meestal met een plastische snijtechniek. Daarna moet het patroon volgens ons opnieuw worden opgebouwd, omdat compensatiebewegingen er tientallen jaren lang zijn ingesleten. Je moet volhouden, het kan de moeite waard zijn.

Groeit de tongriem na het doorknippen weer aan elkaar?

Bij pasgeborenen volgens de waarneming van Dr. Berndsen zelden. Bij oudere kinderen en volwassenen kan een eenvoudige knip weer verkleven, daarom wordt daar vaak voor een plastische snijtechniek gekozen. Gericht bewegen van de tong daarna hoort er volgens ons bij.

Vanaf wanneer kun je na een frenotomie trainen?

Zodra de praktijk die de ingreep uitvoert groen licht geeft. Volwassenen en oudere kinderen kunnen al vooraf beginnen met lipsluiting, neusademhaling en de basisoefening; in onze ervaring kan dat de start daarna vergemakkelijken.

Vervangt de training een frenotomie?

Nee. Is de tongriem te kort, dan moet hij worden doorgeknipt. De training is de tweede, noodzakelijke stap, omdat de tong het juiste patroon daarna nog moet leren.

Meer over dit onderwerp

Meer artikelen uit de kennisbank

Alle onderwerpen in een overzicht

Hoe verder

Dr. Klaus-Jürgen Berndsen
Dr. Klaus-Jürgen BerndsenOntwikkelaar van de FaceFormer-therapie. Inhoudelijke basis: het boek “Trust the Triad”. Stand: september 2026.

Bronnen

  1. O’Shea JE, Foster JP, O’Donnell CP, Breathnach D, Jacobs SE, Todd DA, Davis PG (2017). Frenotomy for tongue-tie in newborn infants. Cochrane Database of Systematic Reviews 3:CD011065. PMID 28284020. Bron
  2. Hill RR, Lee CS, Pados BF (2021). The prevalence of ankyloglossia in children aged <1 year: a systematic review and meta-analysis. Pediatric Research 90(2):259-266. PMID 33188284. Bron
  3. Thomas J et al., American Academy of Pediatrics (2024). Identification and Management of Ankyloglossia and Its Effect on Breastfeeding in Infants: Clinical Report. Pediatrics 154(2):e2024067605. Bron
  4. Messner AH, Walsh J, Rosenfeld RM et al. (2020). Clinical Consensus Statement: Ankyloglossia in Children. Otolaryngology Head and Neck Surgery 162(5):597-611. PMID 32283998. Bron
  5. Guilleminault C, Huseni S, Lo L (2016). A frequent phenotype for paediatric sleep apnoea: short lingual frenulum. ERJ Open Research 2(3):00043-2016. PMID 27730205. Bron
  6. Brożek-Mądry E et al. (2021). Short lingual frenulum and head-forward posture in children with the risk of obstructive sleep apnea. International Journal of Pediatric Otorhinolaryngology 144:110699. PMID 33823467. Bron
  7. Zaghi S, Valcu-Pinkerton S, Jabara M et al. (2019). Lingual frenuloplasty with myofunctional therapy: Exploring safety and efficacy in 348 cases. Laryngoscope Investigative Otolaryngology 4(5):489-496. PMID 31637291. Bron
  8. Camacho M, Certal V, Abdullatif J, Zaghi S, Ruoff CM, Capasso R, Kushida CA (2015). Myofunctional Therapy to Treat Obstructive Sleep Apnea: A Systematic Review and Meta-analysis. Sleep 38(5):669-675. PMID 25348130. Bron

Aan de slag

Klaar voor de training?

De gratis FaceFormer-app begeleidt de basisoefeningen, telt mee en herinnert je aan de sessies. Desgewenst begeleidt een praktijk uit het behandelaarsoverzicht je.

De FaceFormer-training is erop gericht de basisfuncties ademhaling, slikken en hoofdbalans met mondsluiting en referentiepositie van de tong weer fysiologisch af te stellen, en schept daarmee de voorwaarde waardoor klachten kunnen verbeteren. Het vervangt geen onderzoek door een arts. Behandelaars bij jou in de buurt vind je in het behandelaarsoverzicht.


Nu FaceFormer kopen

Modellenoverzicht
ZERO kinderset
De FaceFormer voor kinderen van 2-10 jaar
59,90€
2-10 jaar
Succesboekset
Facy draagtas/nekkussen
incl. gekleurde hygiënebox
ZER+ONE
De starterset voor jongeren en volwassenen
64,33€
Beste aanbieding
Met zwarte & witte hygiënebox
ZERO om mee te beginnen
ZERO aanbevolen voor gebruik 's nachts
ONE voor gevorderde training
ONE blue/clear
De FaceFormer voor jongeren en volwassenen
39,90€
In blauw of kristalhelder
incl. gekleurde hygiënebox
Voor de FaceFormer-training
Geschikt voor zowel dagelijkse training als gebruik 's nachts